Boek InfoVoorbladInhoudTechniek en verspreidingEconomieLeuvenInleidingDe hertogDe KerkDe stad LeuvenBesluitVoetnotenLandwijn : handel en verbruikAchterblad
De Wijnbouw in Oost-Brabant (Boek I)
Tom Avermaete

168
1 Vloeistofmaat gelijk aan 2 liter.
2 PREVENIER, W., KCG. Verzameling van de akten der Belgische vorsten, dl II. p 423-424, 428-429, 431-432 en 448.
3 WILLEMS, A., Meer Schoonheid, zomer 1953, p 12.
4 Zie infra, p 156-158.
5 SAL 1368.
6 RAB R 44786, f 199r.
7 RAB R 44785, f 53v.
8 RAB R 44785, f 55v.
9 Zie supra, p 60.
10 RAB R 3787, 1403, f 27r.
11 RAB R 3787, 1403, f 28v.
12 RAB R 3787, 1403, f 27v.
13 Hoewel A. Meulemans deze poort niet vermeldt, betreft het hier waarschijnlijk de Mechelse poort van de eerste omwalling. Deze poort lag immers vlakbij de "zantputte op de Voer", nabij de Fonteinstraat en de Donkerstraat; MEULEMANS, A., Atlas van het oude Leuven. p 8.
14 RAB R 3787, 1403, f 28r.
15 RAB R 3787, 1403, f 28r.
16 RAB R 3787, 1403, f 28v, 1405, f 32r en R 3789, 1414, f 33r.
17 RAB R 3790.
18 Zie supra 26.
19 RAB R 3787, 1404, f 32v.
20 RAB R 3787, 1403, f 29r.
21 HALKIN, J., Bulletin de la société d'art et d'histoire du diocèse de Liège, IX. p 108-109 en SCHAYES, A.G.B. MSHB, II. p 404-403.
22 RAB R 17, f 72r.
23 HALKIN, J., Bulletin de la société d'art et d'histoire du diocèse de Liège, IX. p 108-109.
24 RAB R 17, f 254.
25 RAB R 3800, 1465.
26 RAB R 16, f 21v.
27 RAB 3801, 1470, f 25v.
28 RAB R 3832, f 26v.
29 RAB R 3787, 1407.
30 Zie supra, p 60.
31 RAB R 16, f 21v-22r.
32 RAB R 3793, 1431.
33 RAB R 3808, 1493, f 73.
34 RAB R 3810, 1501, f 74v.
35 RAB R 3823, 1549, f 20r.
36 RAB R 3847, 1613, f 43v.
37 RAB, Tonlieu de Louvain 44, f 121; DE MAN, L., ESB, XXXVII, p 22-23.
38 MARTENS, M., Le censier ducal.... p 34, 35 en 41.
39 MARTENS, M., Le censier ducal.... p 34, 35 en 41.
169
40 MARTENS, M., Le censier ducal.... p 20 en 25.
41 MARTENS, M., Le censier ducal.... p 23.
42 RAB R 3787, 1403, f 27v.
43 RAB R 3787, 1403, f 27v.
44 RAB R 44785, f 89r en f91r-v.
45 RAB R 44786, f 273r.
46 RAB R 44786, f 281r.
47 RAB R 44786, f 281v.
48 RAB R 44786, f 287r.
49 RAB R 555, f 1v.
50 RAB R 3788, 1412.
51 RAB R 3798, 1457.
52 RAB R 3798, 1458.
53 RAB R 3803, 1476, f 19r.
54 RAB R 3828, 1567, f 145v-146r.
55 RAB R 3828, 1567, f 138v.
56 RAB R 3830, 1574, f 26r.
57 RAB R 3831, 1580, f 82v.
58 RAB R 44716, f 42r.
59 RAB R 44785, f 2v-3v.
60 RAB R 44786, f 6v-13v.
61 RAB R 44738, f 64r en 66r.
62 RAB R 44782 en R 44783.
63 RAB R 44786, f 6v-13v.
64 RAB R 44829.
65 RAB R 44820 en 44820bis.
66 R 555, f 1.
67 VAN ERMEN, E., Feodaal-heerlijke verhoudingen en territoriale patronen in het middeleeuwse hertogdom brabant (12de-14de eeuw), VI. p 1262.
68 VAN ERMEN, E., Feodaal-heerlijke verhoudingen en territoriale patronen in het middeleeuwse hertogdom brabant (12de-14de eeuw), VI. p 1263.
69 DE TROOSTEMBERGH, M., "Louvain féodale", in : BGB, IV. p 9.
70 DE TROOSTEMBERGH, M., "Louvain féodale", in : BGB, IV. p 11.
71 VAN ERMEN, E., Feodaal-heerlijke verhoudingen en territoriale patronen in het middeleeuwse hertogdom brabant (12de-14de eeuw), VI. p 1268-1271.
72 DE TROOSTEMBERGH, M., "Louvain féodale", in BGB, VI. p 9.
73 RAB R 554, f 71r.
74 RAB R 555, f 25v.
75 RAB R 555, f 5v-6r en 8v.
76 RAB R 554.
77 RAB R 555.
78 RAB LHB 28.
79 RAB R 544, f 102v en 103v.
80 RAB R 544, f 222r, 224v, 225r, 228r-v, 238r, 239r en 242r.
170
81 RAB R 544, f 53v.
82 RAB R 544, f 39v.
83 RAB R 555, f 60v.
84 RAB R 555, f 81v.
85 RAB R 555, f 398v-399r.
86 RAB R 555, f 440v.
87 RAB LHB 28, f 48r-49v.
88 RAB LHB 28, f 276v.
89 RAB LHB 28, f 296r.
90 RAB HL 1720, f 15r.
91 SAL 2717, f 3v.
92 VAN DER LINDEN, H., BCRH, nr 72.
93 RAB KA 1263, nr 10.
94 RAB KA 1256, f 27r en 34v.
95 RAB OO 1555, f 39v.
96 SAL 5103, f 3r-v.
97 SAL 5100, f 3v.
98 Zie supra, p 66.
99 RAB LHB 28, f 16v.
100 RAB R 44786, f 132r.
101 RAB R 44786, f 167v.
102 RAB R 544, f 61v en 63r.
103 Zie supra, p 48.
104 Zie supra, p 75-77.
105 RAB KA 10520.
106 Ter vergelijking : dat jaar werden er op de hertogelijke ziekenwijngaard, 5 vierendeel en 3 roeden groot, 3,5 amen wijn geoogst.
107 RAB KA 10459.
108 RAB KA 10458.
109 RAB KA 10457.
110 Ter vergelijking : in 1521 bracht de ziekenwijngaard 5 amen wijn op en in 1527 slechts twee.
111 RAB KA 10458.
112 RAB KA 10458 en KA 10460, f 19v.
113 RAB KA 10459.
114 RAB KA 10460.
115 RAB KA 10458.
116 RAB OO 1546, f 2r-v, 5r en 9r.
117 RAB OO 7173, nr 99.
118 RAB OO 1547, f 6v en 7r-v.
119 RAB OO 7182, nr 731.
120 RAB OO 1254, f 14r.
121 RAB OO 1254, f 19v.
122 In dat jaar wilt ook de rekenkamer overgaan tot de verpachting van de hertogelijke wijngaard.
171
123 RAB OO, 928.
124 RAB OO 1254, 12v.
125 RAB OO 1254, 21r.
126 RAB OO 1546, f 30v.
127 SAL 4236.
128 VEREECKE, O., het gasthuis van Leuven (xi - xv eeuw). p 99.
129 PIOT, M., Een klooster.... p 143.
130 PIOT, M., Een klooster.... De bezittingen werden bestudeerd van 1415 tot 1511.
131 VAN UYTVEN, R., SEL, p 112.
132 VAN UYTVEN, R., SEL, p 112.
133 VAN UYTVEN, R., SEL. p 8.
134 VAN UYTVEN, R., SEL. p 8.
135 Zie infra, p 121-122.
136 SAL 4986, f 82 v.
137 De "gheheelen cope" is een belasting die door de stad geheven werd op de verkoop van wijnen in het groot; TAVERNIERS, M., Wijneconomie te Leuven.... p 39.
138 SAL 2709, f 2r.
139 SAL 2709, f 6r-v.
140 SAL 1523, f 20r.
141 TAVERNIERS, M., Wijneconomie te Leuven.... p 40-43.
142 SAL 2710, f 7v.
143 SAL 4996, f 3r.
144 SAL 4996, f 22r.
145 SAL 4996, f 41r.
146 SAL 4996, f 56r.
147 SAL 4996, f 86r.
148 Wij hebben deze inhoudsmaat nergens teruggevonden. Toch doet dit niets af aan de begrijpelijkheid, daar deze inhoudsmaat vermoedelijk gelijk was met 6 gelten wijn.
149 SAL 4996, f 110.
150 SAL 5005, f 6v.
151 Wijn uit de Elzas.
152 Wijn uit de streek van Auxerre.
153 Wijn uit de Moezelstreek.
154 Wijn van Poitou.
155 Volgens L. De Man zou het een kruidenwijn zijn; DE MAN, L., ESB, XXXVII. p 40.
156 Wijn uit Bourgondië.
157 SAL 2717, f 3r.
158 SAL 1523, f 89r.
159 SAL 1712, f 37r.
160 SAL 2717, f 3v.
161 SAL 4107; TAVERNIERS, M., De Leuvense wijneconomie.... p 52.
162 SAL 2710, f 7v.
163 SAL 2710, f 8v.
172
164 SAL 2710, f 6v.
165 SAL 2710, f 7r.
166 TAVERNIERS, M., De Leuvense wijneconomie.... p 74.
167 SAL 2710, f 5r.
168 SAL 5007, f 135.
169 SAL 2710, f 5v.
170 SCHAYES, A.G.B., Analectes, .... p 375.
171 SAL 4996bis, f 84.
172 VAN UYTVEN, R., SEL. p 24-26.
173 SAL 1554.
174SAL 2710, f 7v.
175 15, 5 peter = 1 lib oude groot; VAN UYTVEN, R., SEL. p 58.
176 SAL 2482, f 5r.
177 SAL 2710, f 4r.
178 SAL 2710, f 4v.
179 SAL 2710, f 4v.
180 SAL 2717, f 3v.
181 Verstoven : In verwarring brengen; VERWIJS, E. en VERDAM, J., Middelnederlandsch.... dl IX, p 79.
182 Verdragen : kwijtschelden, niet toerekenen; VERWIJS, E. en VERDAM, J., Middelnederlandsch..., dl VIII, p 1642.
183 SAL 1529, f 57.
184 SAL 5013, f 27v.
185 SAL 5028, f 126r.
186 Waarschijnlijk in de betekenis van gerijpte en ongerijpte wijn.
187 SAL 2710, f 5r.
188 SAL 2710, f 5r.
189 SAL 2710, f 7r.
190 SAL 1528, f 14v.
191 SAL 1528, f 21r.
192 Orboire, orbare : geldelijk voordeel; VERWIJS, E. en VERDAM, J., Middelnederlandsch..., dl V. p 1924.
193 SAL 1528, f 22r.
194 SAL 1528, f 22r.
195 SAL 1528, f 22r.
196 SAL 1528, f 37r.
197 SAL 1523, f 99v.
198 Bussen : middel om iets in te bewaren, steeds rond en meestal van metaal of steen gemaakt; VERWIJS, E. en VERDAM, J., Middelnederlandsch.... dl I, p 670.
199 Misschien een soort ring waarvan de grootte door de stad was bepaald en waarmee men de dikte van de wijngaardstokken kon meten.
200 SAL 1529, f 112r.
173
201 Voor meer informatie over de verdere ontwikkeling van dit ambacht in de 17de eeuw verwijs ik graag naar A. MEULEMANS, ESB, XXXVII, p 336-347 en 401-410 en ESB, XXXVIII, p 26-31, 134-151 en 225-234.
202 SAL 1528, f 156r.
203 SAL 1428, f 166.
204 Reve : afgesneden rank; DE MAN, L., ESB, XXXVII. p 39.
205 SAL 1523, f 33r.
206 SAL 1523, f 23v.
207 SAL 1523, f 99r.
208 SAL 1532, f 92bis.
209 Vermoedelijk gaat het hier om een bedevaartsoord.
210 SAL 1523, f 99r : 1500.
211 SAL 1428, f200v-201r : eind 15de Eeuw.
212 SAL 1528, f 219 : 1536.
213 SAL 1531.
214 SAL 1531.