Men kon de wijngaarden ook omringen door hagen of door muren. Deze beschuttingen waren erg belangrijk, en moesten goed onderhouden worden. In een pachtcontract van de hertogelijke wijngaard lezen we hierover : "Sullen die pacheneren sculdich zijn den bijvanck vanden voirs wijngaerde tonderhoudene op hueren cost elck aen tzijne beneden ende boven soe verre sijn deel gedragen sal van hagen grechten heymsel ende anders ende oft gebuerde dat bij gebreken van heymen enige schade gebuerde te gevallen die selve schade soude die gene moeten oprechten ende beteren by wyens faulte dat gebuert soude zijn"99. Bij de aanleg van een wijngaard werd het perceel vaak omringd door hagen. In 1398 bijvoorbeeld, belooft Jan Maese, priester, aan Ermegart Bruys, abdis van Rotem, om zijn land in Kumtich met hagen te omringen en er 40 roeden wijngaard op aan te planten100.

---

38

Er kon aan de noordzijde van de wijngaard natuurlijk ook een muur gebouwd worden. De meest bekende wijngaardmuur is wellicht de nog bestaande muur van opgestapelde natuursteen in Wezemaal. Deze muur zou aanvankelijk ongeveer 3 km lang, 2 meter breed en twee meter hoog geweest zijn101. Toch moet men zich bij het aanschouwen van deze "wijngaardmuur" wel enige kritische vragen stellen. Vooreerst is het zo dat de muur niet op de top is aangelegd en dat men ten noorden van de muur vandaag de dag nog perzikplantages aantreft. Dit gegeven zou de functie van de muur als bescherming tegen de noorderwind in twijfel kunnen trekken. Het zou dus evengoed kunnen dat de muur werd opgetrokken om de wijngaard tegen de dorpelingen te beschermen. Ook over het ontstaan van de muur is het voorlopig nog in het duister tasten. Hoewel sommigen beweren dat de muur nog uit de middeleeuwen stamt, is het vrij waarschijnlijk dat de muur pas in de 19de eeuw werd aangelegd. Het zou trouwens ook nog kunnen dat de muur gewoon onstaan als een opeenhoping van de stenen die de boeren in hun veld bovenploegden. Dit alles neemt niet weg dat de muur echt wel een uniek bouwwerk is dat dringend op de lijst van beschermde monumenten zou moeten geplaatst worden.

---

39

In het landschap kan men op sommige plaatsen ook nog sporen van terrasbouw terugvinden. Sommige akten spreken in dit verband ook wel van "lagen" wijngaard. In een 16de eeuws cijnsboek van de abdij van Wezemaal wordt de oppervlakte van de wijngaard zelfs in lagen aangeduid : "Frans vanden Staeye te voren Mijchiel den Snydere met Peter Martens van twee laghen wijgarts regenot Peter Delijs op deyde sijden die straet ter andere twe sijden jaerlicx IX s payments"102.