84
NOG IETS OVER KON(D)EMINNE
Dr. Frans Claes heeft de Webbekomse en Lubbeekse plaatsnaam Kon(d)eminne (Conneminne, Koneminne) volledig terecht in verband gebracht met het Latijnse condominium "gemeenschappelijk eigendom" . Hier wil ik even verder ingaan op het bijzondere belang van deze term voor de studie van de plaatsnamen (en gedeeltelijk ook van de persoonsnamen).
De historische grondvorm condominium (volkslatijn condamina) heeft sporen achtergelaten in de Romaanse talen, meer bepaald in het Zuidfranse condamina, condemina, condamine, conta mine en (es)coundamino, en het Catalaanse conomina/coromina. Deze feodale term (condominium duidt een stuk land aan dat vrij van feodale verplichtingen was) is, wat het Gallo-Romaanse gebied betreft, beperkt tot Zuid-Frankrijk (Provençaals en Francoprovençaals gebied) , en de meest noordelijke attestatie ervan was te Belfort . Het woord is vaak geattesteerd in plaatsname (en met Kon(d)eminne hebben we hiervoor een bijzonder interessant aanknopingspunt), en dit vooral in de Jura en Savoie (Condomines, Condamine, Condamine-Chatelard, Condemine, Contamine, Condemene, en het verkleinwoord Condeminette) en Romaans Zwitserland .
| (1) | Zie Oost-Brabant XXII : 1, 1985, p. 25. |
| (2) | De vorm Condamina vindt men voor het eerst vermeld bij Caesarius van Arles in 543 . "totiens condaminam suam, quam iam seminaverant, iterum arent". W. Meyer-Lübke, in zijn Romanisches Etymologisches Wörterbuch, Heidelberg, 1968 4, p. 200, geeft de klassiek-Latijnse vorm condominium (n° 2124 a) op. |
| (3) | Het Francoprovençaalse gebied strekt zich uit tot in Zwitserland, waar de Duitse omzetting van het woord Güminen of Güm(m)enen is. |
| (4) | Zie hierover W. von Wartburg, Französisches Etymologisches Wörterbuch, 2. Band, Leipzig, 1940, p. 1022-1023. |
| (5) | Gedeeltelijk nermeld slechts in Dictionnaire general en une seule scrie alphabetique des communes de France et des colonies, s.d., p. 211. Voor een beknopte commentaar, zie A. Longnon, Les noms de lieu de la France, 1920-1929, p. 601-602; A. Vincent, Toponymie de la France, 1937, p. 327328; E. Vegre, Les noms de lieux En France, 1963, p. 174; Ch. Baylon - P. Fabre, Les noms de lieux et de personnes, 1982, p. 154. Voor het Zwitserse gebied, zie H. Jaccard, Essai de toponomie. Origine des noms de lieux habites et des lieux dits de la Suisse romande, 1906, p. 102-103; E. Tagmann, Toponymie et vie rurale de la region de Miège (Haut-Valais roman), 1946, p. 75; en vooral het Glossaire des patois de la Suisse romande, t. IV, 1961-1967, p. 232-233. |
85
Uit deze plaatsnamen zijn dan, vooral in Zuid-Frankrijk, persoonsnamen gegroeid als aanduiding van personen die met de "condamine" op een of andere manier verbonden waren : Condamin, Contamin, La Condamine, La Condemine, La Condomine .
Pierre SWIGGERS
(Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek)
Leuven
NASCHRIFT
Toevallig vind ik, na de twee te Webbekom en Lubbeek, nog een derde Hagelandse plaatsnaam, van condominium afgeleid, nl. Commene te Oplinter in 1448 : "een weide genaamd de Gheerbeemt, ongeveer 4 dagmalen groot en gelegen te Oplinter op de plaats genaamd Commene" (H. Delvaux, Inventaris van het archief der abdij Maagdendaal te Oplinter. Brussel, 1965, blz. 275, nr. 489).
F. CLAES
| (6) | Zie A. Dauzat, Dictionnaire etymoloqique des noms de famille et prenoms de France, 1951, p. 143, en in het reeds vermelde werk (n. 5) van Baylon en Fabre, p. 154. |