41
DE XIII-MAAL BEDEVAART TE HAKENDOVER
16 januari 1986, na de middag, opnieuw XIII-maaldag (bedevaartdag) te Hakendover, en veel begankenis.
Het XIII-maal is "open" en dit voor vierentwintig uur. Men trekt ter bedevaart ter ere van de Goddelijke Zaligmaker van de kerk, over de velden (deels langs de straat) naar de kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ten-Steen te Grimde, en dit XIII-maal heen en terug. Van Hakendover naar Brussel zegt men hier. En of. De afstand tussen de kerk en de kapel is wel ongeveer 1600 meter. De weg over de velden is soms zeer zwaar. De monotonie speelt ook niet bevorderend. Het is nog een echte bedevaart in de ware zin van het woord.....
Het weer en de ligging van de landerijen waren dit jaar merkelijk beter dan vorig jaar. Nu vroor het amper en er was geen sneeuw en betrekkelijk weinig wind.
Vorig jaar (1985) was het heel wat anders. Toen vroor het tot -8°C en was er heel veel sneeuw. Over het veld van de Tiense Berg liep na een paar uur een bruinkleurig slingerend pad. Een bepaald stuk was zelfs zeer moeilijk, de stijve aarden kammen deden pijn aan de voeten, en je viel makkelijk am in de sneeuwputten. Ook het asfaltwegje tussen de Onze-Lieve-Heer-Bron en het pachthof van de gebroeders Pierle lag reuzegevaarlijk. Op sommige plaatsen lag de sneeuw samengetrapt tot veertig centimeter hoog : putten en bergen !
Dit jaar was het dan tech merkelijk beter. Men zou bijna durven zeggen dat het ideaal weer was om te XIII-malen. Nochtans waren er niet meer pelgrims dan vorig jaar.
In het register van de XIII-maalgangers werden er dit jaar 41 ingeschreven, waarvan er 11 waren die het XIII-maal uitdeden (volledig = XIII maal heen en terug). Opvallend was wel dat er bij de pelgrimszegen am middernacht minder bedevaarders waren dan vorig jaar. De plechtige Eucharistieviering op 17 januari am 10 u, ter ere van de Pelgrims, of te de XIII-maalgangers, ward nochtans goed gevolgd. Te dier gelegenheid staat het oude middeleeuwse beeld van de Goddelijke Zaligmaker achteraan in de kerk opgesteld en doen sommigen het kleine XIII-maal rond het beeld.
Zij die afwezig waren of het XIII-maal niet uitdeden, hebben nog een kans om hun schade in te lopen, nl. met Pasen. Om de medaille van het XIII-maal to verdienen moet men XIII jaar na elkaar het volledige XIII-maal uitdoen. Heden wordt deze penning nog zelden uitgereikt. Doch wees niet ongerust, alle XIII-maal-gangers hebben een voorbehouden plaatsje gekregen bij de Goddelijke Zaligmaker. Dit vinden we in de geschiedenis van
42
de Kerkbouw treffend weergegeven op het (geplunderde) retabel opgesteld vooraan in de kerk.
Vroeger was de weg over de velden nog veel indrukwekkender als nu. Heden heeft de ring (verbindingsweg St.-Truidensesteenweg - autosnelweg) de vlakte helemaal doorsneden, en het is zelfs gevaarlijk deze brede weg te moeten oversteken. Vermoeide bedevaarders zouden wel eens "zonder kijken" deze gevaarlijke baan kruisen... zou er hier soms eens niet mogen gedacht worden aan een bijzondere gelegenheidssignalisatie ?
De stijl van de bedevaarten is ook erg geevolueerd. De vrome pieteit is soms wel eens afwezig. Sommigen haasten zich zonder meer, de XIII ronden te halen. Anderen doen dit fysisch gebed eerder slordig. Men lacht en praat onderweg, er wordt zelfs gerookt. En bij nader toezien is de ware kern van heel dit gebeuren soms ver te zoeken. Men bidt niet meer, en men loopt van het ene gebouw naar het andere. Men gaat zelfs de kerk niet meer binnen, noch gaat men rond de kerk. Men blijft zelfs beneden aan de XIII-maaltrap, en tikt enkel nog de kerkhofmuur aan. Hetzelfde bij de kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ten Steen.
Doch anderzijds spreekt de diepe overtuiging van de echte pelgrims eenieder aan. Uiteindelijk, wie heden nog pelgrimeert, doet het uit overtuiging, ook al is het dan uiterlijk minder vroom en speels.
Oude tradities vragen eerbied.
Wie zich inzet om het XIII-maal te beleven, moet het ernstig en volledig doen. De traditie wil dat men het XIII-maal te voet doet, na eerst bij het beeld van de Goddelijke Zaligmaker in de kerk halt gehouden te hebben. Het is te zijner ere dat men ter bedevaart trekt. Men verlaat de kerk aan de kant van de XIII-maal trap (22 treden). Aan de hoeve van Pierle trekt men normaliter rechtdoor dwars over het veld richting de twee populieren en het bedevaarderskruis van de Nederlandse Broederschap 'De Meierij' . "Gestorven spreekt Hij nog". Zij die de tocht over het veld moeilijk aankunnen blijven op de weg, alhoewel dit in afstand wel wat langer is. Men gaat verder langs de XIII-maalweg over de ring naar de kapel, waar men eveneens rondgaat, of gebeurlijk binnen even verpoost, en zo terug naar de kerk, waar men rondgaat of eventueel, even blijft verpozen bij de Zaligmaker. Men tracht aanwezig te zijn voor de Pelgrimszegen in de kerk alsook voor de viering van 10 u.
Niet iedereen kan deze vermoeide fysische tocht aan. Iedereen XIII-maalt volgens zijn mogelijkheden, en vandaar ook het zinvolle het "aantal" ronden in te schrijven in het XIII maal boek. Dit kan een grote stimulans zijn.
Zeer merkwaardig is dit alles, en heden nog even actueel als eeuwen geleden.
43
Over dit alles is een uitvoerige studie in de maak. We hopen stellig U er later op te mogen vergasten.
Luc VAN EECKHOUDT