145
De Tiendaagse Veldtocht
Na de aftocht van de Hollanders uit Brussel in september 1830 begint voor de Belgen de opbouw van de Belgische Staat. Maar voor de toenmalige vijf grootmachten betekent de Belgische Omwenteling het gedeeltelijk falen van de oplossingen die ze tijdens het Congres van Wenen, na de val van Napoleon in 1815, hadden uitgedokterd. In Londen beraden ze zich over de houding die ze dienen aan te nemen. Ze leggen een algemene wapenstilstand op en stellen het verdrag der Achttien Artikelen op, dat ruimte moet scheppen voor de nieuwe staat "België".
Zodra het Belgisch Nationaal Congres op 9 juli 1831 dit verdrag erkent, aanvaardt Leopold van Saxen-Coburg de Belgische kroon. Te Brussel legt hij op 21 juli 1831 de grondwettelijke eed af en wordt daarmee onze eerste koning.
Maar de Hollandse Koning Willem I kan met deze situatie geen vrede nemen en op 2 augustus 1831 vallen zijn troepen onder leiding van zijn oudste zoon, de Prins van Oranje, België binnen.
De Belgen verweren zich zo goed ze kunnen, maar ze hebben een slecht uitgerust en slecht georganiseerd leger, dat bovendien een duidelijk gebrek aan opleiding en discipline vertoont.
De hoofdmacht van de Hollanders richt zich op Brabant en zal in de loop van de veldtocht strijd leveren met twee van de vier Belgische legers : het Maasleger en het Scheldeleger.
Het Maasleger, onder bevel van generaal DAINE, na het overwicht te hebben behaald in de streek van Hasselt, buit dat niet verder uit en trekt zich terug te Luik. Daardoor krijgen de Hollanders de handen vrij en kunnen ze het Scheldeleger terugdringen en het afsnijden van het Maasleger.
Op 11 augustus staan de Hollandse troepen klaar om de Belgen aan te vallen vanuit Diest en Tienen, om zo over Leuven naar Brussel te trekken. De brigade van Generaal NIELLON, die deel uitmaakt van het Scheldeleger, bevindt zich te Lubbeek en te Pellenberg. Boutersem wordt heroverd door de Belgen en het gros van de Belgen gaat overnachten te Lovenjoel.
De Franse troepen die door Koning Leopold te hulp geroepen waren, rukken snel op naar Leuven en bevinden zich reeds te Waver. De Hollanders realiseren zich dat ze snel moeten handelen, willen ze Brussel bezetten, vooraleer de Fransen tussenbeide kunnen komen. Op 12 augustus 1831 om 4 uur 's morgens start een hevig offensief van de Hollanders : NIELLON moet zich terugtrekken tot Linden, Boutersem wordt heroverd en heel het Belgisch leger moet langzaam naar Leuven wijken.
Ondertussen is een deel van de Hollandse troepen erin geslaagd ongemerkt in het zuiden de Dijle over te steken en zo een omcirkelende beweging rond Leuven te maken. Voor de Belgen is duidelijk het einde in zicht. Koning Leopold vraagt aan de Engelse
146
gezant de prins van Oranje op te zoeken en een wapenstilstand voor te stellen. Het onderhoud heeft plaals te Pellenberg in de tuin van het kasteel. De wapenstilstand wordt er ondertekend in een verdrag van drie artikelen.
Maar verschillende Hollandse legereenheden zetten de aanval verder en het is slechts dank zij de persoonlijke moed van Koning Leopold dat de Belgen uit de omcirkeling van leuven geraken. De nadering van de Fransen doet de Hollanders de strijd staken. Na één dag Leuven te hebben bezet, trekken ze terug naar hun land.
De gevolgen van deze tiendaagse veldtocht waren nochtans katastrofaal voor ons land. De Conferentie te Londen van de grootmachten achtte ons leger niet langer in staat om als buffer op te treden om de vrede in West-Europa te bewaren. Daarom moest Holland een tweede buffer worden, die noch territoriaal, noch financieel te zwak mocht worden. In september 1831 wordt het, verdrag der 18 artikelen vervangen door dat der 24 artikelen, dat voor ons land zeer nadelig was op financieel gebied en dat de helft van Luxemburg, het gedeelte van Limburg op de rechteroever van de Maas en Maastricht aan de Hollandse Koning toekende.
Deze tiendaagse veldtocht speelde zich dus niet alleen voor een groot deel af in Oost-Brabant, maar hij kende ook zijn besluit in een van de gemeenten ervan. In de tuin van het kasteel de Maurissens te Pellenberg stond vroeger een borstbeeld van Leopold 1, dat daaraan herinnerde. De opschriftplaat ervan bleef bewaard. Er zijn ook nog enkele lokale sporen van die gebeurtenissen in de streek overgebleven.
De heemkundige kring "Libbeke" wil aan dat alles herinneren door een tentoonstelling over de Tiendaagse Veldtocht,die gehouden wordt van 5 tot en met 13 september 1981 in lokalen van de St.Barbarakliniek te Pellenherg. Daar stond trouwens het monument dat de plaats moest ruimen voor de huidige gebouwen. Er zijn ook plannen om er een gedenksteen op te richten, waarbij weer aangeknoopt zou worden met het misschien ten onrechte vergeten verleden.
W. VAN GESTEL
Pellenberg.