Oostbrabant 1981-1 - De Diestenaar, een frontblad

De Diestenaar, een frontblad voor de soldaten van het kanton Diest

(oktober 1917 tot oktober 1918)

Het gebeurde allemaal bijna 65 jaar geleden, nl. in oktober 1917, toen onze nieuwe boorling "De Diestenaar" het levenslicht zag, hij zou een kort levensbestaan kennen, 13 maanden, waarin 12 nummers verschenen.

De stichter en bezieler van het gazetje was de E.H. Cesar VAN NEROM, legeraalmoezenier, een getogen en geboren Diestenaar. Voor het schrijven van artikels en voor medewerking in de redaktie kon hij rekenen op een paar stadsgenoten, dokter Jean GEYSKENS en de latere leraar Armand VAN BILZEN. De E.H. ROBBERECHTS, O. Praem. (norbertijn of witheer) nam de tekening van de clichétitels van het blad voor zijn rekening.

Aan de militairen van het kanton Diest werd gevraagd alle frontnieuwtjes over het leven in de loopgraven, de namen van gewonde of gesneuvelde militairen van het kanton Diest aan de redaktie over te maken. De redaktia van het frontblad was ondergebracht in het "Belgisch tehuis voor oorlogsinvaliden" te Sainte-Adresse (Frankrijk), waar het blad eveneens werd gedrukt. In dit hospitaal was de latere pastoor-deken D.DUBOIS deken van (1924 tot 1947) aalmoezenier.

De E.H. Cesar VAN NEROM schreef onder de schuilnaam "Holle-Griet" menig stukje over zijn geliefde geboortestad. Dokter Jean GEYSKENS verzorgde de rubriek "VERVLOGEN DAGEN" onder de schuilnaam "DISPARGUM" en Armand VAN BILZEN hield zich bezig met het verzamelen van de binnenkomende nieuwtjes van het front en van het kanton Dieet. De nieuwtjes uit de HEIMAT werden door ontvluchte Diestenaars meegebracht, die zich via Nederland en Engeland bij het Belgische leger kwamen vervoegen.

Bij het verschijnen van het late nummer in oktober 1917 schreef de E.H. Cesar VAN NEkOM als inleidend woord het volgende : (korte samenvatting)

ONS DOEL : Wij komen wat te laat, niet waar? Doch "beter laat dan nooit" zegt het spreekwoord en daarom hebben wij ons ingespannen om aan de soldaten van het kanton Diest ook hun gazetje te bezorgen. Wat wil "De Diestenaar" zijn? Een gazetje dat het nieuwe uit de geliefde streek verzamelt en aan allen meedeelt. Sommige gelukkigaards krijgen dikwijls nieuws; andere sukkelaars weinig of niets! Daarom willen wij die sukkelaars plezier doen.

BELANGWEKKEND : Zal het gazetje belangwekkend zijn? Dit hangt veel af van onze lezers zelf. Indien iedereen het nieuws dat hij verneemt, meedeelt, ja dan zal ons blaadje interessant zijn. Doch peinst nu niet, Jef van Wannes of Polle Tatjes zullen het wel meedelen. Neen, neen, als ge Iets verneemt, seffens naar pen en papier gegrepen en hat opgeschreven en opgestuurd. 't Papier is wel wat opgeslagen, de soldij is wel niet groot, doch daar niet achter gezien. onze leuze weze; ALLEN VOOR EEN EN EEN VOOR ALLEN.

MEDEWERKING : Tussen het groot getal soldaten van het Kanton Diest zijn er zeker velen die bekwaam zijn om een artikel voor Ons gazetje te schrijven. We doen een beroep op den goeden wil van allen... Handen dus uit de mouwen, talentvolle lezers, en dat ieder zijn steentje bijbrenge om van "De Diestenaar" een degelijk frontblad te maken.

Dit is de wens van Holle-Griet" (1).

Dokter Jean GEYSKENS, alias "Dispargum", schreef in zijn rubriek "VERVLOGEN DAGEN" met liefde over zijn geboortestad. hij bracht een opbeurend woord voor de soldaten van het kanton die aan het front verbleven. In het 1ste nummer van "De Diestenaar" was zijn artikel een en al een ode aan de vervlogen dagen van weleer. Hij uitte zich minachtend over het gedrag van de Duitse bezetter die ons land reeds meer dan 3 jaar tiranniseerde. Hieronder enkele korte uittreksels van zijn artikel :

"Helaas. de bakermat is zo kort bij en toch so verre! Het Vaderland hebben wij lief; dat hebben wij lmmer getoond, maar vooral aan de stad waar we 't licht zagen, blijven we trouw. Heden komt een stem tot u allen, mannen van het Kanton, spreken. "De Diestenaar" verschijnt, laat ons juichen, de Broederband is nauwer aangesloten.

De Duitsers kwamen dus Dieet binnen op 18 dugustus 1914. Met muziek trokken ze rond de stad, waar verscheidene huizen plat waren geschoten. De weinige daar gebleven burgers werden op Duitse manier uitgescholden en bedreigd. Veertien dagen duurde het doortrekken en inkwartiering der troepen, Onnodig te zeggen dat al wat te pakken viel werd meegenomen. Men kent de Duitse kunst om andermans goed in te palmen. Het huis van Mme. VAN ASCH werd ingericht ale casino voor Duitse Officieren, het huis van Mil. ELEN werd een ingericht "WIRTSCHAFT" voor soldaten. Het stadhuis, al de kazernes ondergingen grote veranderingen, de Regimentschool (2) brandde af. De buurtspoorweg loopt nu achter 't Begijnhof, van de Leuveneepoort tot aan de spoorwegstatie.

De tijd zal komen, dat onze mannen, kinderen. broeders, zegevierend zullen weerkeren; fier zullen we dan het hoofd opheffen, luid zal onze stem VICTORIE schreeuwen" (1).

Het 1ste nummer verscheen op 600 eksemplaren; naar alle soldaten van het kanton werd één eksemplaar gezonden, met het verzoek de adressen van alle mannen van hot kanton Diest aan de redaktie over te maken. Drie maanden later bedroeg de oplage 700 stuks en in mei 1918 werden 800 eksemplaren gedrukt. Sommige militairen bewaarden "De Diestenaar" als een relikwie en brachten ze mee naar huis (3).

In nummer 3 van december 1917 schreef Armand VAN BILZEN onder de titel "Diest Boven" het volgende : (korte samenvatting)

"Ah, 't frontblad der Diestenaren is er eindelijk ook !! De mannen uit 't noorderhoekje van 't Hageland zijn ditmaal niet de eersten geweest, maar ze doen het des te beter.

Dit is inderdaad geen frutblaadje gelijk ik er reeds vele gezien heb, op papier waarmee ge u kunt afdrogen, met violette inkt afgedrukt, die het doet gelijken aan een Herfstlandschap van een impressionist, als er een weinig regen valt, of ... enige druppels Gendarmenzweet uit de veldfles.

(1)	De teksten werden eensluidend overgenomen uit "De Diestenaar". De regimentschool was voor de late Wereldoorlog ondergebracht in het arsenaal, Hasseltsestraat. Nu staat het stedelijk ziekenhuis er. De Heer Frans VANSCHOUBROECK bracht na de oorlog "De Dieatenaar" van nr. 1 tot 10 mee near huis. De twee laatste nummers had hij niet ontvangen wegens de dagelijkse verplaatsing van zijn eenheid, bij de terugtocht van de Duitse legers.
(2)	De teksten werden eensluidend overgenomen uit "De Diestenaar". De regimentschool was voor de late Wereldoorlog ondergebracht in het arsenaal, Hasseltsestraat. Nu staat het stedelijk ziekenhuis er. De Heer Frans VANSCHOUBROECK bracht na de oorlog "De Dieatenaar" van nr. 1 tot 10 mee near huis. De twee laatste nummers had hij niet ontvangen wegens de dagelijkse verplaatsing van zijn eenheid, bij de terugtocht van de Duitse legers.
(1)	De teksten werden eensluidend overgenomen uit "De Diestenaar". De regimentschool was voor de late Wereldoorlog ondergebracht in het arsenaal, Hasseltsestraat. Nu staat het stedelijk ziekenhuis er. De Heer Frans VANSCHOUBROECK bracht na de oorlog "De Dieatenaar" van nr. 1 tot 10 mee near huis. De twee laatste nummers had hij niet ontvangen wegens de dagelijkse verplaatsing van zijn eenheid, bij de terugtocht van de Duitse legers.
(3)	De teksten werden eensluidend overgenomen uit "De Diestenaar". De regimentschool was voor de late Wereldoorlog ondergebracht in het arsenaal, Hasseltsestraat. Nu staat het stedelijk ziekenhuis er. De Heer Frans VANSCHOUBROECK bracht na de oorlog "De Dieatenaar" van nr. 1 tot 10 mee near huis. De twee laatste nummers had hij niet ontvangen wegens de dagelijkse verplaatsing van zijn eenheid, bij de terugtocht van de Duitse legers.

"De Diestenaar" is verre van een arme bloedverwant tegenover andere frontbladen. Het is eerder een gezette burger die zich nooit haast ... enz. Lang of kort leven, gelijk ge 't verkiest ! Ik wens u 't kort ... want ik zou Diest willen weerzien" (1).

Het gazetje betaalde zijn onkosten door giften van militairen en van burgers die in Engeland, Nederland of Zwitserland verbleven. Regelmatig werd de steunlijst in het gazetje opgenomen; hierin kon men lezen dat militairen of burgers van onze geallieerde bondgenoten geldelijke steun gaven. Trouwens. het frontblaadje werd gratis aan de soldaten van het kanton Diest bedeeld.

De nieuwtjes uit Diest en omliggende gemeenten hielden het moreel van onze soldaten op een hoog peil. In de rubriek "Nieuws uit het Kanton" kwamen regelmatig de volgende dorpen of gemeenten voor : Averbode - Assent - Bekkevoort - Deurne - Diest - Kaggevinne - Kortenaken - Loksbergen - Molenbeek - Molenstede - Okselaar - Schaffen - Scherpenheuvel - Schoonderbuken - Testelt - Waanrode - Webbekom - Zichem en zelfs het Limburgse dorp Zelem. Hieronder berichtjes van de bovenvermelde gemeenten, lukraak genomen :

Averbode nr. 3 : De jongens weggevoerd naar Duitsland zijn allen weergekeerd, uitgezonderd Dries SAENEN en Stas VERNELEN. Volgens hun schrijven zijn ze nog gaaf en gezond. E.H. FRANKEN liep door de Duitsers twee maanden gevangenisstraf op.

Assent nr. 3 : Alles is uitermate duur : het koren koet 375 Fr. de 100 Kg.; de tarwe het dubbel; aardappelen 40 Fr.; de erwten en bonen 15 Fr. de Kg.; Kledingstukken zijn onbetaalbaar; een paar gemene schoenen kost 50 Fr.

Bekkevoort nr. 4 : Jozef PIECK ia na drie maanden in Duitsland in een gasthuis gelegen te hebben, aldaar overleden. Bernard JORIS is den 23 juli 1915 gestorven.

Duerne nr. 4 : Is op 28 oktober 1914 verdwenen, Jozef LUYTEN, onder-Luitenant bij 't 4de Jagers te voet; VAN ZEER Jozef is aan een ongeluk gestorven.

Diest nr. 4 : Boeten regent het met de wacht! Moeder KNAEPEN had met veel moeite 25 Kilos koren aan 3,50 Fr. den kilo kunnen bekomen. Wel gezind keert zij met hare vracht huiswaarts met het gedacht hare kinderen hun buiksken eens te laten vullen. Doch helaas, haar vreugde was van korten duur. Een Duitser, die lont had geroken, sloeg het koren aan en gaf de arme moeder nog een boete van 3 mark, op den hoop toe.

Kaggevinne nr. 3 : Op een jaar is het parket driemaal op de Groenstraat geweest ter oorzaak van 't slecht gedrag van enige vrouwen. De mannen van den YZER zullen den boel daar eens gaan kuisen, wacht maar!

Kortenaken nr. 6 : Zijn in 't huwelijksbootje gestapt : Theofiel MARIS met Poldine RAYMAEKERS; Jozef HAPPAERTS met Justine FLOSSIE.

Een gebed tot zielerust van Jozef FLOSSIE (mas) die overleden is, a.u.b.

Loksbergen nr. 9 : Joost F.B. JORISSEN, Hoofd-gewestbeheerder, distrikt van den hogen Uele, Belgisch Congo, is langs Egypte naar Le Havre gekomen. Alle Loksbergenaren en oud-kennissen zullen bij hem welkom zijn, Rue St. Quentin, nr. 6, Le Havre.

Molenbeek nr. 6 : Onze vriend Arthur OMBELETS is den 14 maart 11,

(1)

De teksten werden eensluidend overgenomen uit "De Diestenaar". De regimentschool was voor de late Wereldoorlog ondergebracht in het arsenaal, Hasseltsestraat. Nu staat het stedelijk ziekenhuis er. De Heer Frans VANSCHOUBROECK bracht na de oorlog "De Dieatenaar" van nr. 1 tot 10 mee near huis. De twee laatste nummers had hij niet ontvangen wegens de dagelijkse verplaatsing van zijn eenheid, bij de terugtocht van de Duitse legers.

krijgsgevangen genomen lange den kant van Boesinghe.

Molenstede nr. 12 : Den 16 juli ll, word uit het water van den Yzer, op Elsendamme, het lijk opgehaald van onzen vriend Hendrik BEETS, soldaat aan den Groenselhof van Woesten. Den 17 juli wierd zijn lijk te West-Vleteren ter aarde besteld.

Okselaar nr. 9 : NUYTS Cornelius, 2e Cie, der Subsistante A 301, vraagt achter NUYTS Leopold van Scherpenheuvel, korporaal bij het 11de Linie.

Schaffen nr. 9 : De vliegplein wordt nog steeds vergroot. In de week voor Palmen-zondag tuimelden er twee vliegmachienen ten gronde, waarvan de 4 inzittende op den slag gedood werden.

Scherpenheuvel nr. 10 : GOMEZ Emiel is op 30 mei gekwetst geworden voor Elverdinghe in eerste lijn, in de loop van een Duitse aanval. Hij is vereerd met de militaire medalie van 2de klas en 't Oorlogskruis, Beste gelukwensen.

Schoonderbuken nr. 7 : Onze vriend Martin SYMONS gaat in 't huwalijk treden met Mejuffer Jeanne NISSE van Colombes, SEINE.

Testelt nr. 3 : Er zijn weinig Duitsers in het dorp; alles is verschrikkelijk duur voor die op gene boerderij wonen; voor de boeren is het wel : boter 20 Fr, de kilo, aardappelen 50 tot 80 Fr., de koebeesten gaan tot 5000 Fr., de varkens 20 Fr. den kilo levend gewogen. Als men alles niet goed weg steekt, trekt de Mof er mêe van onder. In den molen houdt hij "Specsie" en wordt er te veel gemalen dan regent het honderden marken boete.

Waanrode nr. 4 : Bij ROOSEN hebben de Duitsers een notenboom afgezaagd. Zijn naar Duitsland gevoerd : VAN THIELEN Eugeen en Jozef Gust PUTSEYS - Albert VANDENDRIES - de zonen van DIERCKX Edward en Andries - Edward SCHEPERS en Armand DEVROEI.

Webbekom nr. 4 : Er zijn veel vluchtelingen uit Vlaanderen toegekomen. Jozef CAUWENBERG ontvoerd naar Duitsland, is naar Holland kunnen vluchten. Rikus uit 't Vosken is overleden. Het Comiteit heeft zijn zetel in 't klooster, waar ook de soep uitgedeeld worst.

Zichem nr. 4 : De behendige mastenoptrekkers hebben veel geld verdiend met eikels te plukken; zo verdiende de Abt van pistolke met zijn twee zonen 300 Fr. per dag. De eikels gingen in het seizoen 1 Fr. den kilo. Men vervangt er den koffie mee.

Zelem nr 11 : De Moffen willen de mensen op een broodrantsoen zetten van hoogstens 190 grammen doch de boeren zijn hun te slim, niettegenstaande de menigvuldige huiszoekingen (1).

We keren terug naar ons frontgazetje "De Diestenaar". Voor nummer 11 van september 1918 had de E.P. ROBBERECHTS een mooie clichétitel gemaakt die er als volgt uitzag :

a) Aan de rechterzijde bemerkt men het ranke torentje van de St.-Catharinakerk van het begijnhof; in dat stille oord bracht de E.H. Cesar VAN NEROM zijn kinderjaren door.

b) Aan de linkerzijde staat in volle glorie onze aloude "Bolle Griet" te pronken, die toen haar standplaats had op de Veemarkt,

c) In het midden prijkt onze "Mosterdpot" met zijn schone beiaard. Onder de "Mosterdpot" het stadswapen van Diest, dat omkranst is met de leuze : VOOR GOD EN VADERLAND.

(1)

In de oktobermaand van 1918 word de eerste verjaardag van het Dieaterae frontblaadje gevierd, het zou ook het laatste nummer worden. De redaktie had nieuwe plannen om van de 2de jaargang iets buitengewoons te maken, maar het lot beschikte er gelukkig anders over; de oorlog liep op zijn laatste benen en eindelijk was het zo ver, op 11 november 1918 kondigde klaroengeschal de wapenstilstand aan.

Toch wil ik nog even aan de drie musketiers van "De Diestenaar', nl. de E.H. Cesar VAN NEROM, legeraalmoezenier, dokter Jean GEYSKENS, die na de 1ste Wereldoorlog een zeer bekend dokter was in onze stad, en Armand VAN BILZEN, die zijn toekomst zocht in het onderwijs, de eer geven die hun toekomt. Deze mannen spanden zich in om hun lotgenoten van het kanton Diest nieuwtjes te brengen uit hun geboortedorp en zo het, moreel van onze soldaten hoog te houden.

Het doodsprentje van de Z.E.H. Cesar VAN NEROM zag er als volgt uit :

Z.E.H. Cesar-Antoon-Maria VAN NEROM Ere-Pastoor van RUMMEN Ere-Legeraalmoezenier 1914-1918 Ridder in de Kroonorde met zwaarden Ridder in de Orde van Leo. II, met zwaarden Oorlogskruis met palmMedaille van den Yzer Nationale Erkentelijkheid Herinneringsmedaille Geboren te Diest op 1 januari 1884 Overleden te Herk-de-Stad op 3 juli 1967 Priester gewijd op 5 juni 1909

Onderpastoor Geldenaeken 14 sep. 1909 Onderpastoor te Niel 12 sept. 1921Pastoor te Rummen 3 juli 1932

Om te eindigen wil ik het "Blijheidslied" van de E.H. VAN NEROM u niet onthouden. Het lied verscheen in nummer 1) van September 1918.

De Beiaard speelt zo schoon hij kan De vreugde heerst alom Met bloemen kroont de vrouw haar man De bruid haar bruidegom.

Keerzang

De vogel kweelt zo hel en blij Het windje speelt zo vrij En vrij en blij ons volk ter ere Is Vlaanderen weer Men strooie kruid en palmen uit Bij zang En klank Hou eeuwig stand O Heilig Vaderland.

Voor goed verdwenen zijn de hoon Vergeten ook het wee ! Nu schalle boven veld en woud Het lied van heil en vree. En over land en zee Genot en heil aan jong en oud Aan allen vreugde en vree (1).

Holle Griet

Bron : "De Diestenaar", een maandblad der soldaten van het kanton Diest, de nummers 1 tot 12.

Frans LOIX

(1)