Weinige mensen kennen Vlasselaar in het Hageland. Toch ia deze plaats zeer oud. Hiervan getuigen do oude hoeven, do opbouw van het oude dorp (thans gehucht), do oude watermolen en, zoals hier verder blijkt, do oude geschriften die op deze plaats betrekking hebben. Vlaeaelaar ligt tussen Wezemaal en Nieuwrode en behoort gedeeltelijk tot deze twee dorpen.

Onlangs vond ik tussen de cijnsboeken van Lubbeek op hat Rijksarchief te Brussel een vergeten, maar opmerkelijk cijnsboek, dat verkeerdelijk bij de stukken van Lubbeek gerangschikt werd (Schepengriffies van het arrondissement Leuven, nr. 6981). Het cijnaboek berust bij dokumenten die betrekking hebben op de heerlijkheid SCHOONBERGEN (te Lubbeek; de huidige Wauwerdries, ten N.O. van ds O.L. Vrouwkapel), maar de cijnsgoederen van dit boek slaan op de heerlijkheid SCHOONHOVEN (graafschap Aarschot).

Ten einde ons een idee te vormen van deze vroegere cijnsgoederen, geef ik hierna de inhoud van dit boek weer. Het cijnsboek (misechien onvolledig) dateert waarschijnlijk uit het einde van de 14de eeuw. Het ie in een mooi gotisch schrift geschreven. In oude spelling op perkament dat nu ingekleurd is. Ik geef de tekst in de huidige taal weer, maar behoud de persoonsnamen en de plaatsnamen in de oorspronkelijke vorm; daarom onderstreep ik deze.

A. Dit is de cijns die men heft te Kerstavond binnen VLASLAER :

1. Woutre van ten bogarde en zijn erfgenoten 1 capuin van een hof dat boven de straat ligt.

2. Lute van vlaslaer en Art Hoens kinderen en hun erfgenoten van land dat gelegen is bij do grunen wech (de naam Groeneweg kwam kort geleden nog te Vlasselaar voor).

3. Art de Wolf en zijn erfgenoten van een huis (husa) en hof dat bij jan Clerc gelegen is.

4. Woutre van den bogarde en zijn erfgenoten van zijn huis en van zijn goederen.

5. Liisbet van der heyden van een hof dat bij heine Cnorre gelegen is.

6. Die van Vrowenperreke (abdij van Vrouwenpark te Rotselaar) en heinrix kindre van de hoghen hues (Hooghuis, nu nog toponiem onder Nieuwrode).

7. Jan de Clerc en arnouts kindre van Vlaslaer vander helechtwinninc (de helft van de Inkomsten, maar het kan ook van de pachthoeve betekenen) die ze kregen van de here van Scoenhoven.

8. Die van Vrowenperreke van de helechtwinninghe (zie 7) en van den helsputte van een bemde voer den hof.

9. Jan de coghe, heine cnorre, vautre (Wouter) van den bogarde en de erfgenamen aan wie deze goederen toebehoren van de helecht winnighen (zie 7) 3 halsters evene (haver) en 3 broet (broden).

C. Dit is de cijns van Sente remaismesse (Sint-Remigius, op 1 oktober) binnen Vlaslaer :

1. Berte (Berta) van der voorst en haar erfgenoten van land dat bij utheem (een plaatsnaam, nu nog bewaard in de Uithemmolen, oude watermolen op de Winge) ligt.

2. Zanne (Suzanna) timmermans een vlemschen (Vlaamse , d.i. een penning) voor het land dat boven de straat ligt.

3. Arts kinderen van Vlaslaer een Vlaamse voor het land dat boven de straat ligt.

4. Arts kinderen van Vlaslaer en hun erfgenoten een Vlaamse voor een beemd, de boudens bemd, en voor het land boven de straat.

5. Jan maelcot die de man was van aleite (Aleidia) cheiweirs een eigenaardige familienaam) van land boven de straat.

6. Lijszabet vander hulst van een baemd die bij de voorde (doorwaadbare plaats) ligt.

7. Lijsbet vander beke van een half bunder beemd dat bij Jan Clercs ligt.

8. Alaerts kinderen van doenberghe (Dunbergen?) van een dagmaal beemd bij Jans clercs.

9. Jane wijf was uit de houe van Louene (de weduwe van Jan uit de hoeve van Leuven) van een dagmaal beemd op de Winghe gelegen.

10. Heinmans kinderen van utheem van een dagmaal beemd dat op de Winge ligt.

11. Ver (vrouw) Ide ende vrouwe Machtelt van den hoghen hues van een half bunder beemd dat toebehoorde aan wijlen Froijtens van erenboudeghem (Erenbodegem) en dat op boenrot ligt.

12. Kateline Willems 't smeyers dochter (dochter van de meier) van een half bunder beemd op boenroet.

13. Jan van den velde en illecarts kinderen en hun erfgenoten van beemden die illekarts toebehoorden te Vlaslaer.

14. Kerstine (Kristine) tauedech van een beemd bij de poort.

15. Heinrics kinderen van uutheem van een beemd bij de poort.

16. Die van perreke (Vrouwenpark) van een beemd en van land bij de poort.

17. Jan de Clerc (zie A 7 en B 5) van Vlaslaer van een eusel dat bij zijn huis ligt.

18. Gheraert vanden pole (zie A 11) en zijn erfgenoten van een beemd gelegen bij de boudens bemd.

19. Heinric cnorre van een dagmaal eusel dat ligt bij Jan cleercs.

20. Woutre van den boegarde en zijn erfgenoten van een beemd die bij dungelen ligt.

21. Jan van Hellegate van een dagmaal land aan de boudens bemd (zie 18).

22. Gheraert van de poele (zie 18) en zijn erfgenoten twee Vlaamsen (zie C 2) voor land tstreteken (het straatje).

23. Jan Coghe van een beemd bij tunghelen.

De heer van Schoonhoven had ook cijnzen te Scibbeke (Schubbeek, gehucht van Lubbeek).

Hier volgt de tekst :

Dit is de cijns die men jaarlijks geeft aan de heer van den Scoenhoue binnen Schibbeke.

Daer ide van den hoghen hues (zie C 11) ter deel af heft (dit deel komt voort van bezittingen te Schubbeek die aan de eigenaar (hier eigenares) van "het hoge huis" toebehoren, uitgenomen drie bunder land die de heer van Schoonhoven alleen bezit).

1.'t Goed dat men heet ghenpen hove (hoeve van Gemp) 8 halsters, 5 capuinen orlof (inkomende rechten) en koren.

2. 't Goed dat men heet de hoeve van den dike (de dijk) 4 capuinen, orlof en koren.

3. 't Goed dat men heet het goed van Cleerwijc 4 halsters, 2 capuinen orlof en koren.

4. 't Goed dat men heet blauwvoets hoeve 1 capuin orlof en koren.

5. 't Goed dat men heet tgoed van Schibbeke orlof en koren.

Summa (totaal) van de goederen van Schibbeke : 3 cijns, 12 holsters, 12 capuinen.

In een volgend artikel bespreek ik de cijnzen van :

1) Scoenhove (Schoonhoven) binnen Arscot (Aarschot), 2) de moelne (molen) van Aarschot, 3 rielaer (Rillaar).

Later tracht ik dan elk hoofdstuk uitvoeriger te behandelen.

Op- en aanmerkingen zijn steeds welkom op het volgende adres :

Willy Everaerts

Hof te Overbeke, 35 1080 Brussel

W. EVERAERTS