De Tweede Wereldoorlog was een diep ingrijpend gebeuren met traumatische nawerking in het leven van miljoenen enkelingen. Als noodzakelijke uitloper van een periode van onvrede en crisis, die op het verdrag van Versailles volgde, liggen de karaktertrekken van deze wereldbrand evenwel gans anders dan in 1914-'18. De achtergronden van het conflict zijn van politiek-ideologische aard en weerspiegelen in een geest van revanche een latente spanning tussen de machtsverhoudingen der grote mogendheden. Duitsland wil zich een gunstige toekomst scheppen door levens­ruimte en door de uitbouw van een Europa der volkeren onder Germaanse hegemonie. Hiertoe zet het zich af tegen grootmachten als Engeland, bakermat van kolonialisme en imperialisme, en tegen de Verenigde Staten, concentratiepunt van de joodse geldmachten met zijn hyperbeschaving en morele decadentie. Later raakt Hitler ook in gewapend conflict met zijn natuurlijke vijand op ideologische en historische gronden : de Sovjetunie. Hij was er immers van overtuigd dat het bloedige zaad van de marxistische revolutie voor Duitsland de eerloze dolksteek in de rug betekende die tot het roemloze einde van 1918 leidde. De strijd tegen het goddeloze bolsjewisme moet Duitsland niet enkel de toegang tot de graanzolders en olieputten opleveren, maar deze kamp is in de eerste plaats een brevet van geloofwaardigheid voor de nieuwe orde ten opzichte van het traditioneel-kristelijke Europa. Er is echter méér. Door zijn omvang en technische vernietigingsmiddelen is de Tweede Wereldoorlog van in den beginne revolutionair op stuk van strategie. Blitzkrieg en totale oorlog verhoogden in ruime mate de effektieve betrokkenheid van alle bevolkingslagen bij het oorlogsgebeuren.

Men kan zich best inbeelden dat ik als jonge knaap weinig of geen inzicht had in de politieke tijdsomstandigheden van de jaren '39-'40. Het is dan ook op basis van argeloze gevoelscategorieën dat de levendige herinneringen uit die dagen werden opgebouwd. Naast een zekere oppervlakkigheid maakt een scherpe opmerkingsgave voor het detail en het anecdotische dit euvel weer goed. Een kind heeft geen vooroordelen : toen het allemaal begon, kende ik geen gemotiveerde voorkeur of afkeer voor één der strijdende partijen. De duiding welke ik onwillekeurig te verwerken kreeg, bereikte mij meestal via de luidruchtige gedachtenwisseling van mijn vader met zijn vrienden tijdens de mobilisatieperiode. Ook betekende oorlog voor mij de vage realisatie van een reeks wrede prenten uit een boek over de Spaanse burgeroorlog, De griezelige hopen verminkte lijken werkten met niet meer romantiek op mijn verbeelding dan de dode krijgers uit de Romeinse geschiedenis. De eerste oorlogsdag zou deze dromen bruuk stukslaan.