| vorige | volgende |
De achttiendaagse veldtocht
Op vrijdag 10 mei brak voor België oorlog uit. Het nieuws was nog maar pas bekend of gelijk vernam men de namen van de eerste slachtoffers. Men had nog getracht de Duitse troepen aan de grens tot staan te brengen. Velen moesten het met hun jong leven bekopen. Frans Sterckx, geboren te Holsbeek op 28 augustus 1914, viel op het veld van eer te Kanne (Nederlandse grens) op 10 mei 1940 en op 12 mei sneuvelde te Hannuit Gustaaf Lambeir, geboren te Holsbeek op 9 december 1913.
Holsbeek lag kort bij de Dijlestelling, die de Duitse legers reeds op 13 mei in het zuiden bereikten. Van te voren was die stelling reeds van uit de lucht gebombardeerd. De Duitsers van 1914 nog voor ogen, sloegen vele mensen op de vlucht, wat een algemene uittocht van de Holsbeekse bevolking tot gevolg had.
154
De meesten waren nog maar pas vertrokken, toen met een daverende klap op dinsdag 14 mei rond 10 uur de splinternieuwe nog niet in gebruik genomen jeugdherberg en het prachtige vakantiehuis op de Kesselse bergen de lucht invlogen (1). Vanaf dezelfde heuvel lieten de Duitsers een regen van granaten op Wilsele neerkomen, waarvan er ook verschillende op ons grondgebied terecht kwamen.
Diezelfde dag breidt het gevecht zich uit. Ten noorden van Leuven-Mechelen loopt de stelling van de 5de divisie, onder generaal Spinette, langs het kanaal Leuven-Mechelen. Te Wijgmaal bezet de 2de compagnie van het 4de Jagers onder luitenant Mengeot, de Remyfabrieken, die aldus een bruggehoofd vormden, door een loopbrug met de eigen oever verbonden. Daar de bovenverdieping van de gebouwen een uitstekende observatiepost vormde, kwamen Belgische en Britse artilleristen er zich opstellen.
 | ||
| Holsbeek (Kortrijksebaan - Dries) in de eerste dagen van de oorlog. De bewoners vluchten, maar weten niet waarheen. |
155
Op 15 mei werden de eerste Duitse elementen waargenomen. 's Anderendaags gebeurde er iets dat de weinige dorpsbewoners die overgebleven waren in Holsbeek, niet zo gauw zouden vergeten.
De vijand was nu zo snel genaderd dat er geen sprake meer van nog te vluchten en in de nacht van 15 op 16 mei zou hij ons dorpje overweldigen. In de late namiddag van de 16de mei vloog in opdracht van één van de legerkorpsen het waarnemingsvliegtuig bestuurd door sergeant-piloot A. Soete, met als waarnemer kapitein Guy de Briey, laag over de KW-linie. De Belgische posities tekenden zich, ondanks de camouflage, duidelijk af en en toen een paar schoten op hen gelost werden door paniekerige soldaten, wiegelden ze wat heen en weer met de vleugels om duidelijk de Belgische kokarde te doen opmerken. Af en toe wuifden tot hun grote vreugde enkele soldaten met de hand of geestdriftig met de zakdoek naar boven. Het deed die jongens waarschijnlijk plezier eindelijk weer eens een Belgisch toestel te zien, na al die dagen door dat onnoemlijk aantal Heinkels en Messerschmits overvlogen te zijn. Telkens als ze even de oostelijke oever van het kanaal Leuven-Mechelen overstaken, zagen ze naar de stellingen opmarcherende Duitsers vliegensvlug in de grachten of woningen wegduiken. Onmiddellijk daarop begonnen van overal de witte wolkjes van het afweergeschut naar boven te stijgen, maar door het feit dat ze heel laag vlogen, schoot dat telkens weer een heel eind achter hen voorbij. De hemel was helder, er was geen vuiltje aan de lucht en ze konden duidelijk van overal de vijandelijke tanks en andere voertuigen - lange slierten naar de K.W.-linie zien optrekken. Ze draaiden rond de toren van de fabrieken Remy en wisten dat daar de sector van het Engelse expeditieleger begon. Terwijl opnieuw het afweergeschut onder hen in hevigheid toenam, zagen ze toch nog in de vlucht voorbij de bocht van het kanaal enkele Tommies die hen vanuit hun stellingen nawuifden. Precies toen ze zich klaarmaakten om een tweede vlucht over het Belgische front te maken. kwamen hoog boven hen enkele Duitse jagers in perfecte formatie aangevlogen. Die waren waarschijnlijk van hun aanwezigheid op de hoogte gebracht. Temeer daar de twee Belgen niet hadden opgehouden te schieten op de door Holsbeek al plunderend trekkende Duitse soldaten (2).
Onmiddellijk doken ze naar beneden. In de dorpskom was nu alles stil. Iedereen keek beangstigend om zich heen en wachtte af. Opeens werd de stilte verscheurd en kwamen de Duitsers de huizen binnengelopen, geweren en revolvers in de aanslag, schreeuwend dat iedereen naar de kerk moest.
156
 | ||
| Hetgeen nog overbleef van het neergeschoten en uitgebrande vliegtuig |
 | ||
| Gedenksteen aan de dreef Van Tilt (Leuvensebaan) ter nagedachtenis van de twee jonge vliegers Inzet : Guy de Briey |
157
Ze hadden namelijk hun humeur verloren door dat Belgische vliegtuig dat dood en paniek zaaide onder hun rangen en wilden zich blijkbaar wreken op de bevolking. Dood en angst kon men zo van de gezichten afscheppen, Door ieders binnenste gingen allerlei gedachten, de wreedste eerst. De Duitsers schoten van beneden het Belgische vliegtuig, maar dat deerde dit laatste niet, Onder de Duitse soldaten waren er die dronken waren en dus dubbel gevaarlijk. Sommige slepen hun bajonetten op de straatstenen. De doodangst steeg ten top toen de Duitsers op de koop toe de doodsklokken deden luiden. Boven in de lucht begon nu de ongelijke strijd, De trage Fairey-Fox was in de verste verte niet opgewassen tegen dergelijke tegenstrevers die om zo te zeggen tweemaal zo snel vlogen, uiterst handelbaar waren en over mitrailleurs plus een kanon van 20 mm beschikten. Zij moesten het integendeel zien te halen door heel laag over heggen en sloten te wippen en steeds maar te draaien en te keren. De Messersmitts konden, precies door hun grotere snelheid, minder vlug draaien en durfden niet zo laag vliegen.
En nu begon er een spel van kat en muis dat een oneindigheid duurde. Om beurten doken de vijandelijke jagers naar beneden, losten een heel salvo en telkens weer kon de Belgische piloot op het nippertje een zwenking uitvoeren. Met huilende motor scheerden de Belgen steeds weer over de woningen, draaiden rond ; kerktorens van Blauwput en Vlierbeek, achterna gezeten door de niet afgevende Duitsers, die ieder hun best deden om die gemakkelijke prooi voor zich te kunnen opeisen. Uiteindelijk kregen zij hun slachtoffer toch te pakken en stortte de Fairey brandend neer in een korenveld vlak naast de dreef van het kasteel Van Tilt (3) (foto).
Dat feit werd met handgeklap en hoerageroep door de Duitsers beantwoord en een paar uur later lieten ze de Holsbeekenaren zonder boe of ba vrij.
Als een dwaze kudde liep men opgelucht weg. Maar de angst die men in die paar uren had doorstaan, is bij sommige nu nog, na 40 jaar later, merkbaar als de feiten terug worden bovengehaald. De 16de mei werd het bos op 200 meter van de fabrieken Remy, dat door de Duitsers bezet was, door de 11de Artillerie met 950 granaten bestookt. Op hun beurt beschoten de Duitsers de fabriek met 37 mm-kanonnen, waardoor drie waarnemers, waaronder één Brit, werden gekwetst. De aanval werd voortgezet en de vijand poogde, nu eens langs links en dan eens langs rechts, door te breken maar telkens werd zijn inspanning door onze artillerie verijdeld. Een vijandelijke pantserkolonne, die op de weg Leuven-Aarschot verscheen, werd in 10 minuten vernietigd. Dan dringen de Duitsers, op 150 meter van de fabriek, het station binnen maar ze werden er door het vuur van onze artillerie uitgedreven, zonder dat één van onze artilleriegranaten de gebouwen raakte. In de schemering naderden zij tot op 30 meter, maar onze
158
granaten deden hen op de vlucht slaan. Op de rechtervleugel van de 5de divisie was het Britse gedrag onbegrijpelijk. In de namiddag verlieten zij hun voorposten die op de overzijde van het kanaal lagen, om ze dan omstreeks 17u. opnieuw te gaan bezetten. Nu verlieten zij voorposten en stellingen om in Leuven binnen te rukken en bij het invallen van de nacht zwommen de Duitsers, op ongeveer 700 m ten zuiden van de Remy-fabrieken, het kanaal over. Omstreeks 22u, kwam het bevel tot de terugtocht en trokken onze jagers zich terug over de loopbrug, die door een onderofficier van de genie vernield werd op het ogenblik dat de eerste Duitsers kwamen aanlopen. Op de overzijde van het kanaal aangekomen, vernamen de officieren het ontzettende nieuws dat de KW-stelling moest worden opgegeven.De eigenlijke krijgsverrichtingen hielden in West-Europa niet lang aan. Na Nederland (15 mei 1940), legde België de wapens neer op 28 mei en weldra volgde ook Frankrijk (22 juni), Op 26 mei liep nog het bericht binnen van het overlijden van Isidoor Wittemans, geboren te Holsbeek 9 juni 1914, Hij sneuvelde te Oostwinkel. 's Anderendaags zou Koning Leopold III de Duitsers om een wapenstilstand vragen, De volgende dag gaven bijna 400,000 vermoeide en ontmoedigde Belgische soldaten zich onvoorwaardelijk aan de Duitsers over. Leopold III werd in "beschermde" bewaring gesteld in een kasteel te Brussel. Zijn kabinet vluchtte naar Londen. Leopolds afvalligheid riep heftige tegenstellingen op. Van zijn standpunt uit handelde hij uit motieven van rechtschapenheid en gezond verstand. Zijn leger was danig geteisterd en het was noodzakelijk dat hij als koning der Belgen zijn volk voor verdere slachtingen behoedde. Maar de geallieerde leiders waren ontsteld door Leopolds handeling die hen in een zeer hachelijke positie bracht. Engelse en Franse troepen die gekomen waren om de Belgen te helpen, waren in gevaar gebracht door de voorbarige daad van Leopold III en stonden bloot aan volkomen vernietiging. Hij had het nog even moeten volhouden, beweerden ze, net lang genoeg om het zijn vrienden mogelijk te maken aan de meedogenloze Duitsers te ontkomen. In 1914, zeiden de critici, had zijn vader, Albert I, de Duitsers minachtend getrotseerd tot het einde, maar nu was de zoon op het kritieke ogenblik in paniek geraakt en liet hij de geallieerden in de meest zorgwekkende condities in de steek. Ons politiek leven werd na de oorlog vertroebeld door de koningskwestie. Deze kwam hierop neer : Koning Leopold III was in België gebleven onder de oorlog, terwijl de ministers naar Engeland gingen en de strijd voortzetten. Hier kwamen dus twee verschillende opvattingen aan het licht nopens wat ons land te doen stond na de kapitulatie van 28 mei 1940. Nadat de koning, - die kort vóór het verdrijven van de Duitsers uit ons land, door hen naar Oostenrijk werd gevoerd - bevrijd werd, kwamen beide tendensen - waarop nog heel wat andere beschouwingen zich geënt hadden - tegenover mekaar te staan. Het land was verdeeld in ongeveer twee helften : een lichte meerderheid keurde de opvatting van de vorst goed, iets minder dan de helft van de bevolking nam het tegenovergestelde standpunt in (4)
J. LIBOTTON
Kessel-Lo
159
| vorige | volgende |