"Gangskes" en "Koerkes"zijn een oud verschijnsel in onze vlaamse steden. Dikwijle spreekt men van de "Goede oude tijd", maar het was in werkelijkheid voor de arbeidende klasse een "Slechte oude tijd". Onze voorouders leefden in een triestige periode; ze leden honger, werden door de grote heren uitgebuit, en werden gebruikt als werkbeesten. Er waren nog geen sociale wetten, dus geen kinderbijslagen, geen ziekenbonden, geen werklozensteun, er was voor hen niets dan armoede en ellende. Als de vader van het gezin ziek werd, moest men zich wenden tot het "Armenbureau"(1) om bijstand te verkrijgen in de vorm van brood, siroop en wat aardappelen, en verder wat afgedragen kledingstukken. Zo zei eens een bekende Diestenaar (2) : "Wat baat het deze varkens, die in varkenshokken wonen, iets te geven, het is parels voor de zwijnen werpen". In de periode 1850-1900 verlieten vele gezinnen het platteland en zochten een toevlucht in de stad, met de hoop dat ze het daar beter zouden hebben, helaas ook daar was armoe troef. De huisjesmelkers trokken er hun profijt uit; zij bouwden in de achtertuin van hun eigendom enkele kleine huisjes, van 1 of 2 kamertjes, juist groot genoeg om deze gezinnen te la­ten wonen. De huisjes kregen geen onderhoud, als het maar geld opbracht. Deze huisjes werden door een lange gang met de straat verbonden.

De Diestenaars kennen deze "Gangskes en Koerkes" zeer goed. Reeds in 1860 (3) telde men 15 "gangskes" en 4 "koerkes", ze lagen zo­wat overal verspreid in de stad. Laat ons de lijst van gangskea en koerkes eens nakijken voor de jaren 1860, 1938 en 1977.