NEERLINTER (7 E)
Parochiekerk St.-Folianus
Heterogeen geheel, samengesteld uit : een westertoren van bak- en zandsteen met een mooi classicistisch portaal op de benedenverd. (1786 ?); drie beuken en een groot transept in neogotische stijl door pastoor Bets (in 1873) (volgens opschrift op de zuidelijke deur); een koor met vijfhoekige sluiting en een rijzige kapel aan de zuidzijde, beide in gotische stijl, opgetrokken uit kwartsiet (XV).
Het overwelfde koor was vroeger geflankeerd door twee hoge kapellen; sparen van de met tufblokken toegemeíselde arcade wijzen op de voormalige noorderkapel die vermoedelijk verdwenen is tijdens een brand. De zuiderkapel is behouden gebleven maar heden buiten gebruik; vensters opgevuld en gedeeltelijk vervangen door halve rondvensters tijdens XVIII; puntgevel versierd met een drielobbige nis, boven een mijtervormige latei.
Mobilair
Barokschilderijen van de altaren, o.m. van de patroonheilige en zijn gezellen in het midden (volkskunst); St.-Ignatius, rechts (XVIII); Enkele ambachtelijke beeldjes in gotische stijl (XVI en XVII); o.m. St.-Job, in de zuideren St.-Anna in de noorderkruisarm, St.-Catharirie in de beuk, St.-Lucia en een « Ecce homo » in de noorderzijbeuk;
Louis XV-communiebank en barokhoofdaltaar (Mil); doopvont met renaissancistische inslag (1551).
Kasteel
Omgracht domein, gelegen aan het westeruiteinde van het dorp. Hoofden bijgebouwen op L-vormig grondplan, gedateerd 1628 op een wapensteen in de zijtrapgevel.
Ten dele afgebrand in 1693 en hersteld ín de loop van XVIII. Bewaard langshuis met twee verd. in traditionele stijl; baksteenbouw doorspekt met zandsteen, op een hoge sokkel van natuursteen in groot, regelmatig verband; onderbroken kordonlijst ter hoogte van het middenkalf van de voormalige kruiskozijnen.
317
Rondboogdeuren in de dwarse aanhorigheden. Tijdens XIX : toevoeging van een halve rotonde tegen de achtergevel van het hoofdgebouw; aanbrengen van een gesmeed ijzeren luifel boven de voordeur; aanpassen van de achtergevel der bijbouwen en doorbreken van twee inrijpoorten; verlagen van een paar vensterlateien.
DORPSSTRAAT
Nr. 54. Dubbel huis uit einde XVIII, doch heden verbouwd. Boven de deur volgend opschrift : PRETERITO CONSTRVCTA DOMVS EVO EX FVNDO COENEN DOCTOR CONSTVI JVSSIT AEDES. Interessant door zijn ligging tgov. de kerk, op een pleintje dat aan de andere zijden eveneens omzoomd is met twee gelijkaardige huizen uit einde XVIII of begin XIX.
Nr. 62. Nieuw huis waarin zekere traditionele zandstenen elementen uit XVIII A verwerkt werden : rondboogdeur met jaartal 1739 op de imposten, voorzien van een sluitsteen en een gestrekte druiplijst, erboven een bovenlicht gevat tussen twee volutes en bekroond met een uitspringend kordon; kruisvensters op de benedenverd., en driedubbele kruisramen op de bovenverd.
Nr. 93. Dubbel huis met twee verd. uit XVIII B. Baksteenbouw verrijkt met regelmatige hoekkettingen van zandsteen; zelfde materiaal voor de vlakke omlijstingen met weinig uitstekende sluitsteen rondom de rechth. deur en vensters; gebogen zadeldak. Vernieuwd houtwerk (deur en ramen).
Dubbel huis met anderhalve verd. uit XVIII B. Bakstenen constructie met gebruik van zandsteen voor de vlakke rechth. vensteromlijstingen; gelijkaardige deur met tussendorpel. Zijpuntgevel voorzien van vlechtingen.
HEIDE
St.-Luciakapel
Tussen de lindebomen, een kleine kapel van bak- en zandsteen; eenvoudige plattegrond met een beuk en recht koor, overdekt met een wit stucplafond. Klein klokketorentje boven de opnieuw gebruikte voorgevel, voorzien van een barokportaal gedaktekend 1751 (of 1754 ?) op de latei. Restauratie van 1867, vermeld op de sleutel van een zuidvenster.