NEERIJSE (2 E)
Parochiekerk St.-Pieter-en-Paulus
Triest neoromaans gebouw van ca. 1875. Tussen het schip en het koor, twee Romaanse torens * (XII B), verlicht door middel van twee rijen van gekoppelde galmgaten met deelzuiltje voorzien van een kubuskapiteel en bekroond met al te puntige spitsen; gerestaureerde onderbouwen (vooral de zuidkant). In de middeleeuwse kerk flankeerden de oostertorens de verbinding tussen de beuk en het koor.
Mobilair
Nihil (ameublement en schilderijen in neostijl van minderwaardige kwaliteit).
Kapel van O.L.Vrouw-ten-Pui (Kapelberg)
Kapel van het Kasteel d'Overschie (1758). Eénbeukig gebouw van classicistische strekking doch met enkele barokreminiscenties; voorgevel voorzien van een fraaie deur versierd met het blazoen der d'Overschies en bekroond met een houten peerspits. Vierkante sacristie tegen een zijgevel. Blinde, halfronde absis. Stucplafond (fig. 177).
Mobilair
Goed Louis XVI meubilair van namaak- marmer altaar, deuren en doksaal; reliekkruis uit XVIII (sacristie).
Voormalige pastorij. Dubbel huis met twee verd. en schilddak, daterend van ca. 1750. Fraaie arduinen deuromlijsting aanleunend bij de Louis XV-stijl, oorspronkelijke gesmeed ijzeren deurwaaier. Aanpalende bijbouwen uit XVIII B o.m. poortgebouw met rondbooginrijpoort. Voorgevel gecementeerd en voorzien van een houten gootlijst : begin XX (fig. XXVII).
Voormalig kasteel d'Overschie (heden ziekenhuis). In zijn huidige vorm, gebouw van classicistische strekking, uit einde XVIII of zelfs begin XIX.
311
 |
|
177. NEERIJSE. Kapel O.L.Vrouw-ten-Pui.
|
312
 |
|
XXVII. NEERIJSE. Pastorij uit XVIII.
|
(Bij het kasteel). Watermolen in traditionele bak- en zandsteenstijl uit XVIII B. Molenhuis voorzien van halve kruisvensters en een brede korfboogdeur voorzien van een sluitsteen en imposten; bewaard mechanisme. Zijpuntgevel van de haaks geplaatste schuur voorzien van muurvlechtingen en schouderstukken. Onlangs gerestaureerd en recent torentje in de oksel der gebouwen.
BEEKSTRAAT
Nr. 15. Kleine, classicistisch getinte hoeve van het langgeveltype (n L straat) daterend uit XVIII-XIX. Rechth. deur en vensters voorzien van vlakke, zandstenen omlijstingen. Zijpuntgevel met vlechtingen. Wijzigen van de plint en dichtmetselen van een deur tijdens XIX en XX.
DORPSSTRAAT
Nr. 1. Half gesloten, L-vormige hoeve met groot binnenhof, daterend van begin XIX. Boerenhuis met twee verd.; rechth. deur- en vensteropeningen met arduinen dorpels. Zijpuntgevel voorzien van muurvlechtingen. Aanpalend wagenhuis. De dwarse vleugel met blindbogen op imposten bevat de stallingen, een kleine schuur en de bakoven.
Nr. 3. Voormalige aanhorigheid van het kasteel d'Overschie : hovenierswoning. Classicistisch dubbel huis met twee verd. uit XVIII B. Voor- en achtergevel voorzien van steekboogramen met zandstenen omlijsting; rechth. voordeur verfraaid met een zandstenen omlijsting voorzien van een sluitsteen en bekroond met een entablement; houten tussendorpel. Bijgebouwtje uit XVIII d; rechth. vensters en deur, met zandstenen omlijstingen en uitspringende sluitsteen.
Nr. 5. Traditioneel langshuis met één verd. voorzien van halve kruisvensters (XVII-XVIII). Zijpuntgevel met vlechtingen. Gewijzigde deuren.
Nr. 13. Zandstenen deuromlijsting uit XVIII.
Nr. 24. « IN DE BOM - ANNO 1735 ». Bakstenen langshuis met plint en deuromlijsting van zandsteen. Fraaie bakstenen fries als daklijst; korfboogdeurtje voorzien van stijlen, die het profiel van de vrij hoge plint volgen en voorzetten, imposten en boog met vlakke sluitsteen. Zijgevel met muurvlechtingen. Gedeeltelijk gewijzigde vensterindeling.
Nr. 44. Dubbel huis met twee verd. uit einde XVIII. Baksteenbouw verlevendigd met zandstenen omlijstingen met uitstekende sluitsteen rondom de rechth. vensters; zandstenen deuromlijsting uitgewerkt als classicistische portiektravee.
Nr. 48. Twee verd. hoog huis met zadeldak en dakkapel. Rechth. vensters met vlakke omlijsting; gelijksoortige d'eur bekroond met een geprofileerde kroonlijst uit einde XVIII-begin XIX.
DREEF
Z.g. « Lindehof », doch voormalige kasteelhoeve. Grote semi-gesloten hoeve uit XVIII met afzonderlijke bestanddelen geschikt rondom het rechth. erf. Boerenhuis met één verd. en zadeldak; zijpuntgevel afgewerkt met muurvlechtingen; met één verd. verhoogd en gecementeerd begin XX. Stallingen gelegen aan de overkant van het binnenhof: smalle, zandstenen steekboogramen, oorspronkelijk voorzien van middenkalven; steekboogdeuren afge
313
 |
|
178. NEERIJSE. Voormalige kasteelhoeve. Boerenhuis en langsschuur.
|
314
zet met arduinen omlijstingen en uitspringende sluitstenen; binnenin is een gedeelte overkluisd met Boheemse kappen rustend op zuilen van blauwe hardsteen en een ander met troggewelfjes. Grote Inngsschuur afgedekt met een mansardedak; twee arduinen steekbooginrijpoorten. Latere bijbouwen, bergruimten en kleinveestallen op de andere korte zijde. Slechts ten dele bewaarde poort voorzien van bakstenen stijlen verfraaid met Franse voegen (fig. 178).
KAPELDREEF
Nr. 10. Eénverdiepingshuisje uit midden XVIII. Baksteenbouw met zandstenen omlijstingen rondom de steekboogramen en -deur voorzien van een rechth., weinig uitstekende sluitsteen. Nr. 20. Hoeve van het langgeveltype, vermoedelijk uit einde XVII of begin XVIII doch met latere uitbreidingen en verbouwingen. Baksteen met schaars gebruik van zandsteen. Twee verd. hoog; zijgevel met vlechtingen en drie steekboograampjes. In de voorgevel, rechth. vensters met dubbele ontlastingsbogen en steekboogdeur op de begane grond; steekboograampjes op de bovenverd. Grote overluifelde inrijpoort.
LANGERODESTRAAT
Nr. 5. Gesloten hoeve, grotendeels dagtekenend uit XVII-XVIII A. Boerenhuis met één verd. (n 1 straat); zijpuntgevels afgewerkt met muurvlechtingen en schouderstuk. Korfboogdeurtje met rechth. imposten, sluitsteen en geprofileerde druiplijst onder een ovaalrond bovenlicht in de overigens verbouwde voorgevel; halve kruisvensters heden ontdaan van oorspronkelijke middenkalven in de achtergevel. Bakhuis. Stallingen voorzien van geprofileerde rondboogdeurtjes. Grote langsschuur, gedeeltelijk bouwvallig en in wederopbouw. Talrijke, kleine recentere bijbouwen. Rondboogdeurtje en poort in de omheiningsmuur.
WOLFSHAGENSTRAAT
Nr. 23. Grote hoeve met los van elkaar staande gebouwen rondom het binnenhof. Woonvleugel met één verd. uit
 |
|
179. NEERIJSE. « Withof ». Poortgebouw.
|
XVII-XVIII; verbouwde voorgevel; achtergevel voorzien van halve kruisvensters met omlijsting van zandstenen hoekkettingen; zijgeveltoppen voorzien van vlechtingen en drie oculi. Schuur gedateerd 1856. Voor het overige weinig belangwekkende aanhorigheden. Interessant volume-ensemble in het landschap.
Nr. 25. Z.g. « Withof ». Semi-gesloten hoeve uit XVII-XVIII. Rechth. plaats omsloten door de gedeeltelijk afzonderlijk staande gebouwen en een fraai met schilddak bekroond poorttorentje. Traditioneel boerenhuis met één verd. en zadeldak; zijgevels voorzien van muurvlechtingen en schouderstukken; oorspronkelijke baksteenfries van muizetand; overigens gewijzigde deur- en vensterindeling. In de blijkbaar tot dezelfde bouwperiode horende stallingen zijn een rechth. venstertje met gepro
315
fileerde omlijsting en een zandstenen rondboogdeur met imposten en sluitsteen bewaard gebleven. Grote schuur, voorheen voorzien van een steil zadeldak dat later gewijzigd werd; drie oculi in de van muurvlechtingen voorziene topgevel. Interessant ensemble in het landschap (fig. 179).