XXIV. LEUVEN. St.-Jacobskerk.

Opgericht ten westen van het stadscentrum. Verheven tot collegiale kerk na de overbrenging van het kapittel van Incourt in 1454. Drieschepig gotisch gebouw met uitspringend transept en koor; de buitenmuren van de zijbeuken, geflankeerd door steunberen, omgorden de vierkante westertoren; l.g. is opgetrokken in overgangsstijl (1222-1230) en telt dr:e verd. : benedenverd. met kruisribgewelf, uitziende op het schip en de bijbouwen, voorheen verlicht door twee vensters in de zijmuren en het roosvenster dat boven de oorspronkelijke, doch heden toegemetselde ingang prijkt; eerste verd. gemarkeerd door een kordon en een boogfries, die de horizontale geleding beklemtonen; anderzijds verticaal geritmeerd door Lombardische lizenen, die vanaf de tweede verd. oplopen tot bovenaan, waar dezelfde boogfries herhaald wordt onder de gootlijst; hoogste verd. oorspronkelijk voorzien van drie oculi (fig. XXIV).

Eerste Romaans schip vermoedelijk afgebroken einde XIII; huidig gotisch schip uitgevoerd in twee bouwcampagnes; tijdens de eerste (1290-1300), oprichting van de zuilen; de bogen van de middenbeuk waren niet bestemd om gewelven te dragen; na wijziging van het ontwerp, begin XIV (tussen 1305 en 1317 ?) opbouw van de steunmuren, die de gewelven opvangen van de noorden zuidzijbeuken, aangezet tijdens de eerste campagne; zijbeuken misschien overwelfd omtrent dezelfde tijd; verband tussen de sculpturen met diermotieven van de St.-Jacobskerk en sommige kapitelen van de kerk van het Groot Begijnhof (1305).

Portaal verrijkt met beeldhouwwerk uit dezelfde tijd (XIV b). Overwelving voltrokken in 1465; afwerking van de steunmuren en de luchtbogen einde XV-begin XVI.

Transept opgericht onder leiding van M. de Layens tussen 1467 en 1488 na de vestiging van het kapittel. Zijkapellen van het schip aangebouwd in de loop van XVI; koor wederopgericht in classicistische stijl in 1785