* St.-Geertruikerk
Voormalige abdijkerk, heden parochiekerk met dezelfde titel heilige, gelegen over de Oratorianenbrug, rechts van de Mechelsestraat, in de nabijheid van het Klein Begijnhof (zie p. 241). Van de voormalige abdij zijn bewaard gebleven: puin van het * kloosterpand (XIV) (beschadigingen tijdens laatste twee oorlogen en gedeeltelijk hernieuwd in XX), een paar gebouwen uit XVI en XVII o.m. een gedeelte van de vleugel met de zandstenen rondbooginrijpoort op geringde zuilen, op de zijgevel ge
222
 |
|
122. LEUVEN. St.-Gertruikerk en voormalige abdij. Links, de Mechelsestraat.
|
dateerd 1622. oorspronkelijk, midden XII was het een eenvoudig oratorium. In 1204-1206 stichtte Hendrik I er een kapittel van Reguliere Kanunniken van St.-Augustinus; verbouwingen aan het vroeger oratorium uitgevoerd van 1206 tot 1228. Eveneens voor parochiale diensten gebruikt van 1252 af; wederopbouw door Jan I.
Vier traveeën diep koor met veelziidige absis, ca. 1310; vier traveeën lang schip (met ietwat bredere travee ter hoogte van de eerste toren) op zuilen van Doornikse steen en voorzien van rechth. bovenlichten, 1298 vlg.; zijbeuken van ongelijke breedte, noorderbeuk bestemd voor de parochianen (toegang voorzien); recentere zoldering in plaats van het vroegere, houten gewelf. oorspronkelijke toren (na 1326) in 1380 door de huidige vervangen; onder leiding van Jan van Ruysbroeck (1453) voorzien van een geajoureerde achtzijdige spits, afgezet met vier hoektorenties en omgord door een balustrade.
Op de zijkanten: ten zuiden, bij de toren, O.L.Vrouwekapel, 1471; kapel uit einde XV aanleunend tegen het vroegere portaal; ten noorden in het verlengde van de ziibeuk en tegen het koor, sacrementskapel uit midden XVI. Gedeeltelijke instortingen van beuk en koor, zware beschadiging in 1944. Restauratie: 1950-1953 door F. Vandendael en R. Lemaire (fig. 122).