118. Romaanse St.-Veronakapel

Parochiekerk St.-Larnbertus

In hoofdzaak Romaans wat de ruwbouw betreft : een westertoren. drie beuken van drie traveeën (onder één bedaking) er, een lang koor met driezijdige sluiting

Niet axiale Romaanse toren op vierhoekig grondplan (ca. 1200): onoverwelfde benedenverd. zonder trap; bovenste geledingen verbouwd in XVII; toren ingebouwd door verlenging der zijbeuken tijdens XVIII: recent portaal in de as.

Blinde hoofdbeuk: Romaanse bovenlichten thans ingewerkt in de dakkap; steunmuren herbruikt na onderver- nieuwing tijdens XVII (drie spitsbogen op zuilen ter vervanging van vijf traveeën op pijlers): verwoest stucplafond van 1763 dat zelf een pleistertongewelf van 1751 verving.

In XVIII werden de zijbeuken naar het westen toe verlengd maar elders opgetrokken, op de oorspronkelijke onder- bouw : vandaar de toegemetselde rondboogdeur in de noordzijmuur.

Laat-gotisch koor uit XVI overkluisd met stergewelf; Romaans presbyterium wat zijn inplanting en een gedeelte der muren betreft (kleine Romaanse deur aan de zuidzijde zoals te Bertem en in de St.-Veronakapel).

Mobilair

Bekering van St.-Hubertus, door G. de Crayer, barok (1662);

Groot barokaltaar (XVII B) en lambrizeringen uit XVIII:

Stenen zonnewijver op de zuidgevel van de toren (jaartal 1635).

* St.-Veronakapel

Op de flank van een heuvel, bij de ingang van het dorp merkwaardige, tussen de bomen gelegen, preromaanse en Romaanse constructie (X-XIII) die heden bestaat uit een westertoren, drie beuken van drie traveeën en een rechth. koor. Recente bijbouw aan de zuidoostzijde (fig. XXI).

XXI. LEEFDAAL. St.-Veronakapel.

Oorspronkelijke kapel (begin X) opgevat als een gedrongen en niet overwelfde éénbeukige ruimte met klein, niet axiaal koor; zuidingang.

Opeenvolgende uibreidingen uit het Romaanse tijdperk : 1. Zware en gesloten westertoren (XI) op vierkante plattegrond, met kruisgewelf op de begane grond; onafgewerkte klokkeverd.; spits uit XVII en classicistisch getint portaal uit XVIII; 2. Preromaans koor hersteld en aan de oostzijde verlengd met een overwelfde travee, aan de koorsluiting verstevigd met hoeksteunberen XII B; Romaanse dakspant gedemonteerd en vervangen in XX; 3. Doorbreken van de beukwanden (ondervernieuwing) om een verbinding met de bijgevoegde zijbeuken te verzekeren (XIII); Lg. afgebroken ca. 1773 en gereconstitueerd tijdens de restauratie. Restauratie door R. M. Lemaire (1951), (fig. 118).

Mobilair

Barokbeeldhouwwerk (volkskunst, XVIII);

Laat-gotisch tabernakel (XVI);

Preromaanse sarcofaag (?).

Kasteel

Heerlijkheid « Leven dale », vermeld in XII; van 1410 af eigendom der de Mérodes, nadien van 1674 af van J. de Brouchhoven en tenslotte, na 1775 in het bezit der de Liedekerkes.

Feodale burcht ter plaatse van het huidige gebouw; defensieve ligging op een terras van de heuvelhelling. Behouden middeleeuwse overwelfde kelder en trap. Zandstenen begane grond van de woontoren (oostzijde) uit XV. Ronde toren uit XVI aan de noordzijde : baksteenbouw verlevendigd met zandstenen speklagen en oorspronkelijke gotische vensters.

Donjonverd. door middel van muurankers gedateerd 1624; traditionele bak- en zandsteenstijl; peerspitsbekroning. De kapel uit XVII, vooruitspringend t.o.v. de noordoostvleugel, is voorzien van een vlakke koorsluiting. Talrijke aanpassingen uit dezelfde periode, vnl. aan de zuidoostgevel; trapgevels.

Een gravure in Brabantia Illustrata van le Roy (ca. 1700) stelt het kasteel voor in een vrij op de huidige gelijkende toestand. De ringmuur en poorttoren werden inmiddels evenwel afgebroken; slechts twee ronde torens vooraan zijn bebewaard gebleven. Wijzigingen aangebracht aan de achtervleugel tijdens XIX. Versteviging van het gebouw door de architecten Bisschops en Langerock einde XIX.

Klein gebouw bij de ingang, in traditionele bak- en zandsteenstijl (XVII): fraaie beboste omgeving (fig. XXII, PI. VI).

DORPSSTRAAT