| vorige | volgende |
KESSEL-LO (4 D)
Parochiekerk H.Hart
Neoromaans (1873-1898).
* Kapel van H.Drievuldigheid Z.g. O.L.Vrouw-ter-Krampen
(begin van de J. Pierrestraat)
Eenbeukig gebouw volgens Brabantse wijze geritmeerd door kleine steunberen en uitlopend op een semidecagonale koorsluiting. Laat-gotische constructie opgetrokken uit bak- en zandsteen na een brand in 1516. Puntgevel voorzien van een portaal dat gemarkeerd is door een voorheen met drie gebeeldhouwde hoofden versierde druiplijst; flamboyant glasraam, heden binnenin verborgen door de vlakke zoldering (oorspronkelijk zichtbaar gelaten balken of dakgebinte).
* Abdij van Vlierbeek
De priorij werd door de Benedictijnen van Affligem gesticht in 1127; oprichting van « stenen » kloostergebouwen vanaf 1158 en voltooiing van de eerste grote kerk in 1170.
Tijdens de godsdienstoorlogen vluchtten de monniken naar hun refugium te Leuven; de abdij werd verwoest in 1572. Terugkeer naar de abdij in 1642 en geleidelijke wederopbouw der geteisterde gedeelten : eerste campagne van 1642 af tot ca. 1730 (vnl. hoofdgebouw, pand, aanhorigheden); tweede bouwcampagne ingezet in 1776 onder leiding van L. B. Dewez (groots opgevat hernieuwingsplan waarvan alleen de kerk en het abtskwartier uitgevoerd werden).
Na de opheffing van de kloosters in 1796 werden de Benedictijnen in 1797 verdreven; hun goederen werden verkocht in 1798.
Ca. 1801 (Concordaat) betrokken enkele teruggekomen monniken opnieuw de gebouwen; hieruit volgde echter geen heropbloei van de abdij.
Vlierbeek werd een onafhankelijke parochie in 1829. Sommige kloostergebouwen en aanhorigheden werden,
mits wijzigingen, betrokken door particulieren; andere, zonder nieuwe bestemming, werden langzamerhand afgebroken (zie situatieplan fig. XIX).
189
 |
| XX KESSEL-LO Abdijkerk van Vlierbeek |
190
 |
| XIX. KESSEL-LO. Situatieplan der abdij van Vlierbeek. |
Abdijkerk (heden parochiekerk) (1)
Merkwaardig homogeen gebouw in classicistische stijl, naar ontwerp van architect L. B. Dewez, 1776-1783 (westportaal van 1837 door A. van Arenbergh). Groots zandstenen monument waarin, zoals voorheen te Averbode, gepoogd wordt het centraal en het basilicaal plan in elkaar te verwerken met analoge, gezochte lichteffecten.
Westpartij in de vorm van een Grieks kruis, bekroond met een blinde koepel met pyramidale bedaking: tussen de vrij korte zijarmen, uitkomend op de centrale achthoek, zijn lage, in een vierkant ingeschreven halfronde kapellen gevat.
Aan de oostzijde, lang en smal monnikenkoor, aanleunend tegen de oostertoren : gesloten, vierkante romp voorzien van een achthoekige met galmgaten opengewerkte verd. en bekroond met een peerspits die uitloopt op een kleine, slanke lantaarn (fig. XX).
Buitenuit, strenge aaneenschakeling van geometrische volumes zonder enige versiering; alternerend ritme van rechth. en halfronde vensters, uitsluitend voorzien van een uitspringende sleutel; nagestreefde perspectiefeffecten door trapezoïdale vensteropeningen.
191
 |
| 109. KESSEL-LO. Abdijkerk van Vlierbeek van het oosten. |
Klaar en sober interieur getuigend van een stijlvolle, doch ietwat koele waardigheid; de ruimtewerking van de rotonde met de zijkapellen eromheen kornt tot leven in het geschakeerde licht dat naargelang van de invalshoek fel of zacht is.
Zwaar hoofdgestel op regelmatige af stand gedragen door gekoppelde composietzuilen in kolossale orde en los van de muur opgesteld; matig gebruik van stucwerk; tongewelf met steekkappen in het koor; vlakke koorsluitingen met vooruitspringend portiek (fig. 109).
Mobilair
Twee grote doeken in het koor (XVIII); In de noorderarm, schilderij van J. van der Baren (1597);
Grote barokbeelden in het koor door J. Fernande (einde XVIII); Christus aan het kruis, in de zuiderarm (XVI B);
Louis XVI-preekstoek (einde XVIII).
Kloostergang (2)
Wederopgebouwd tijdens XVII (grondvesten van het vroeg-gotisch pand 1230). Noord- en oostpanden (1642), zuid- en westarmen voltooid en afgewerkt tijdens XVII B en begin XVIII. Overblijvende delen heden in de tuin palend aan de kerk: drie traveeën van de noordvleugel en westvleugel in laatgotische stijl : korfboogramen met vier vensterlichten tussen zware steunberen van bak- en zandsteen (fig. 110).
Hoofdgebouw (3)
Ruime vleugel met twaalf traveeën en twee verd.; opbouw aan de linkerzijde aangevat in 1642. Strenge gevelopstand volgens classicistisch getint barokschema : traveeën gescheiden door smalle pilasters, in kolossale orde, en
verbonden door middel van een geornamenteerde fries onder de daklijst; oorspronkelijk traditionele kruisvensters. Zeven rechte traveeën opgebouwd in 1727 (bouwopschrift) en voorzien van een fraai barokdeurtje met zandsteenomlijsting (bossage, gebroken fronton, druiplijst, en navolging van « rolwerk »). Wijzigingen in 1726 en 1776 : o.m. wegbreken van de kruiskozijnen en vergroten der vensters, bepleisteren der bakstenen partijen (fig. 111).
193
 |
| 111. KESSEL-LO. Abdij van Vlierbeek. Deur van het gastenkwartier (1727). |
Nieuw abtskwartier (4)
Streng classicistisch, L-vormig gebouw opgericht in 1776, naar ontwerp van L. B. Dewez. Kleine, rijk versierde kapei op de bovenverd.
Oud abtskwartier (5)
Poort met zandstenen omlijsting uit XVIII. Veelvuldig veranderd traditioneel gebouw met XVI kernen (deel van kelder- en benedenverd.); bovenverd. gedateerd van 1662 (onder kroonlijst). Wijziging van de vensteropeningen tijdens XVIII B.
Prieel in de moestuin (6)
Vierkant gebouwtje, afgedekt met een tentdak uit XVII. Zandstenen rondboogdeur met ovaalrond bovenlicht; bouwopschrift op de imposten : P.P. ANNO / 1724; rococostucplafond van ca. 1750. Sinds 1963 als kapel gebruikt.
Aanhorigheden (7)
Palend aan de westelijke afsluitingsmuur, vrij traditioneel gebouw van dertien traveeën uit XVIII B; aangepast voor privé-woningen: XIX.
Wagenhuis (1761) ; arduinen met blokwerk verrijkte bogen rustend op ronde zuilen: tot woning verbouwd bij het begin van deze eeuw.
Tegen de noorderomheining : hoevegebouwen uit XVII, (bakkerij en brouwerij) in traditionele bak- en zandsteenstijl (ijzerzandstenen sokkel); gewijzigde muuropeningen.
Noorderpoort (8)
(P. Alberdingk Thijmlaan)
Behorend tot XVII en voorheen voorzien van een ophaalburg (bewaard ijzerwerk).
Westerpoort en portierswoning (9)
(Abdijlaan)
Bak- en zandstenen gebouw opgetrokken tijdens XVI. Brede, overkluisde doorgang voor rijtuigen en korfboogpoortje voor voetgangers; fraaie renaissancenissen met schelpvulling, geflankeerd door pilasters en bekroond met een driehoekig fronton. Herstellingswerken tijdens XVIII B. Aanpalend doch enigszins gewijzigde bijbouw uit Lg. tijdperk (fig. 112).
194
 |
| 112. KESSEL-LO. Abdij van Vlierbeek. Westerpoort van de omheinigsmuur. |
| vorige | volgende |