HULDENBERG (2 F)
* Parochiekerk O.L.Vrouw
Mooie gotische kerk, ingeplant op de heuvel met ommuurd kerkhof, ter vervanging van een eenbeukig Romaans gebouw waarvan nog enkele sporen behouden zijn : kleine muuropeningen in de westergevel, onderbouw van de noordelijke koormuur en kern van de triomfboog (?).
Twee traveeën diep koor uit midden XIII dat uitloopt op een polygonale absis, afgetekend door vijf zijden van een achthoek; kruisribgewelven met fraai gebeeldhouwde sluitstenen en ribben rustend op met maskerkoppen versierde kraagstenen. Vensters vergroot in XV. Aan de noordzijde, dichtgemetselde rondboogdeur met monoliettimpaan. De kruising eveneens aangevat midden XIII, is gemarkeerd door een toren waarvan de benedenverd. afgesloten werd bij het optrekken der kruisarmen (ca. 1300) en de hoogste geleding bijgebouwd werd tijdens XV. Beuken, opgetrokken einde XIII of begin XIV. Oorspronkelijk, donker schip van drie traveeën geritmeerd door zuilen, die weliswaar lichter doch duidelijk verwant zijn aan de zware kruisingpijlers. De bak- en zandstenen gewelven uit XV, die in de plaats van het originele gewelf met houten bebording kwamen, werden tijdens XVIII vervangen door de huidige, lagere overkluizing.
Kruisarmen verbouwd in XV; invloed van de Brabantse gotische stijl vnl. in de tot op de vloer doorlopende ribben (fig. XVIII).
Tegelijk werd de toren verder opgetrokken en de vensters gewijzigd (noordzijde). Toegemetselde deur in het midden van de noordzijbeuk. Daar tegenover in de zuidzijbeuk werd ca. 1400 een portaal bijgebouwd (heden doopkapel) : nissen met baldakijntjes en met hogels afgezette wimbergen voorzien van een H. Drievuldigheidbeeldengroep onder een driepasboog. De voorgevel werd pas veel later van een ingang voorzien (jaartal 1817 op de makelaar) en is bovenaan blijkbaar
182
 |
|
XVIII. HULDENBERG. O.L.Vrouwekerk.
|
onvoltooid gebleven; vergroting van de vensters zoals deze der zijbeuken na de brand en de restauratie van 1734 (PI. V).
Neogotische sacristie (na 1835).
Restauratie in 1934 (vnl. sommige vensteropeningen).
Mobilair
Schilderij van de Rubensiaanse school (zuiderdwarsarm)
Grafsteen van A. van Houten († 1546) (noorderkruisarm, buitenzijde); grafzerken van de priesters C. van Thilt († 1619) en J. Hamnaert († 1623) in de zuidertranseptarm;
Wijwatervaten van 1621;
Zonnewijzer met moeilijk leesbaar chronogram (zuidgevel 1764).
St.-Rochuskapel (Solheidenstraat)
Bak- en zandstenen barokgebouwtje opgetrokken onder vier lindebomen. Rechth. plattegrond uitlopend op een veelzijdige koorsluiting; jaartal 1727 op de voorgevel. Herstellingswerken, o.m. een luifel in neostijl uit XIX.
Kasteel
Het voormalig middeleeuwse slot, bestaande uit een vierkant gebouw met hoektorens, omgeven door een omheiningsmuur met wachttorentjes en volledig omgeven met brede grachten, werd tussen 1811 en 1819 gesloopt.
Het ca. 1820 nieuw opgerichte kasteel brandde af in 1848; het huidige gebouw werd nadien door de Baudeguins de %Peuthy in neoclassicistische stijl wederopgebouwd.
DE PEUTIESTRAAT
Nr. 7. Gesloten hoeve waarvan de achtergevel van het huidige woonhuis gedateerd is van A.16.. (vernieuwd muurvak). Overige gebouwen grondig gewijzigd, op het bakhuis en de langsschuur na: Lg. is nog grotendeels in leembouw.
SOLHEIDENSTRAAT
Nr. 7. Ommuurde pastorij. Het twee
183
 |
|
PI. V. HULDENBERG. O.L.Vrouwekerk (XIII-XV) van het noordoosten.
|
184
185
verd. hoog woonhuis in tradilionele bak- en zandsteenstijl is gedateerd ANNO 1664 op de linkerzijpuntgevel. Het bijgebouw met één verd. en mansardedak dagtekent van 1737; traditionele elementen zijn nog de zandstenen plint en de voomalige kruiskozijnen. Omheiningsmuur voorzien van een steekboogdeur met druiplijst uit XVIII.
STEENWEG HULDENGERG/GANSPOEL
Z.g. « Hof ten Bosch ». Grote gesloten hoeve waarvan het poortgebouw het jaartal 1768 draagt en het ensemble blijkbaar vnl. tot XVIII B behoort. Vrij homogene gebouwen rondom het grote binnenhof met waterput. Het oudst en meest gewijzigde schijnt het boerenhuis dat aan de straatzijde nog smalle vensters met middenkalven vertoont en aan de hofzijde voorzien is van grotere rechth. vensters met zandstenen omlijstingen, en een steekboogdeur; dagkap volledig gewijzigd en aangepast ca. 1965. Stallingen en aanhorigheden voorzien van rechth. vensters en eenvoudige steekboogdeuren met zandstenen poorten en latteien.