Boek InfoVoorbladInhoudAarschotAssentAttenhovenAttenrodeAverbodeBaalBabelomBegijnendijkBeisemBekkevoortBertemBetekomBierbeekBinkomBlandenBoortmeerbeekBosBoutersemBrakumBreisemBudingenBunsbeekButselDeurneDiestDormaalDrieslinterDuisburgEgenhovenEliksemErps-KwerpsEverbergEzemaalGaetGanspoelGeetbetsGelrodeGempeGlabbeek-ZuurbemdeGobbelsrodeGoetsenhovenGrazenGussenhovenHaachtHaasrodeHakendoverHalle-BooienhovenHeideHeidekantHelen-BosHerentHeverHeverleeHoegaardenHoeledenHogenHoksemHolsbeekHonsemHouwaartHuldenbergIJzerKaggevinneKapellenKeerbergenKerkomKersbeek-MiskomKessel-LoKiezegemKorbeek-DijleKorbeek-LoKortenakenKortenbergKortrijk-DutselKumtichKwerpsLaarLandenLangdorpLeefdaalLeuvenLindenLoonbeekLovenjoelLubbeekMeensel-KiezegemMeerbeekMeldertMelkwezerMesselbroekMiskomMolenbeek-WersbeekMolenstedeMosvinneNeerhespenNeerijseNeerlandenNeerlinterNeervelpNeerwindenNieuwrodeNopstalTieltOorbeekOplinterOpvelpOrsmaal-GussenhovenOssenwegOttenburgOud-HeverleeOutgaardenOverhespenOverwindenPapebroekPellenbergPuttebosRansbergRillaarRoosbeekRommersomRotselaarRummenRumsdorpSchaffenScherpenheuvelSint-Agatha-RodeSint-Joris-WeertSint-Joris-WingeSint-Margriete-HoutemSint-MartensSint-MartensSint-Pieters-RodeTervurenTesteltTieltTienenTildonkTremeloVaalbeekVeltemVertrijkVissenakenVossemWaanrodeWaasmontWakkerzeelWalsbetsWalshoutemWangeWebbekomWerchterWersbeekWespelaarWeverWezemaalWezerenWijgmaalWillebringenWilseleWinkseleWommersomZavelZichemZilverbergZoutleeuwLegendeAchterblad
Inventaris van het cultuurbezit in Vlaanderen Architectuur deel 1
R.M. Lemaire

BOUTERSEM (5 E)

Parochiekerk St.-Hilarius
Neoclassicistisch gebouw naar ontwerp van A. van Arenbergh (1843).
STEENWEG OP LEUVEN
Nr. 17. Kleine bakstenen hoeve van het íanggeveltype uit XVIII B. Steekboogramen en -deur met zandstenen omlijsting en uitstekende sleutel. Vernieuwd dak en dakkapellen; heden volledig bepleisterd en verbouwd.
BUTSEL
St.-Martinuskapel
Eénbeukige ruimte van vier traveeën, waaarvan de laatste drie Romaans zijn. De westertravee werd samen met de toren in neoclassicistische stijl toegevoegd. Homogeen gemaakt geheel zonder vermeldenswaardige bijzonderheden.
Grotendeels Romaans koor : toegemetselde venster en deur aan de noordkant (zuidzijde verborgen door de sacristie). Malfronde absis, oorspronkelijk Romaans, maar hersteld in XVIII. Vensteropening en kroonlijst op modillons; koorgewelf in fraai stucwerk achter het kruisribgewelf van de rechter koortravee, voorafgegaan door de Romaanse triomfboog; Romaans altaar.
Mobilair
In het schip, barokbeeldjes met folkloristische invloed : St.-Laurentius, St_-Martinus (XVII en zelfs XVIII); Louis XV-zijaltaren.
PASTORIJSTRAAT
Nr. 14. Classicistisch getinte pastorij uit einde XVIII. Bak- en zandstenen dubbel huis met twee verd.; rechth. vensters met uitspringende sluitsteen; deur bekroond met een hoofdgestel op consoles, versierd met een diamantkop; hoekkettingen. Gewijzigde bedaking; beschilderde en opnieuw gevoegde bakstenen gedeelten.

49
19. BOUTERSEM. Vertrijk. O.L.Vrouwekerk en pastorij.
19. BOUTERSEM. Vertrijk. O.L.Vrouwekerk en pastorij.
VERTRIJK
* Parochiekerk O. L. Vrouw en St.-Lucia
Merkwaardige kerk met schilderachtig volumespel, samengesteld uit een westertoren, drie beuken van drie traveeën op zuilen, een uitspringend transept, en een twee traveeën diep koor met polygonale sluiting (fig. VI). Romaanse toren uit XII; benedenverd. in verbinding met het schip door een rondboog; deelzuiltjes der galmgaten van de verd. nog voorzien van kubuskapitelen; kruisribgewelven aangebracht in XIV-XV: zuidelijke traptoren aangebouwd in dezelfde tijd; neoromaans portaal. Beuken gescheiden door recente zuilen; middenschip met stucplafond, en klimmend gewelf in de zijbeuken. Deze zouden nog kunnen teruggaan tot einde XVIII (classicistisch).
Gotisch koor en transept uit XVI : jaartal 1521 op een pijler ten zuiden van het koor en van 1540 dagtekenende sluitsteen in de zuiderkruisarm. Fraaie opstand; zuilen voorzien van kapitelen, die zoals de kraagstenen met looiwerkmotieven verrijkt zijn; bovenpartij opengewerkt door lancetvensters en versterkt door hoge steunberen naar Brabantse wijze; bakstenen gewelfvlakken op zandstenen ribben in het koor.
Moderne sacristie in het zuidoosten. Door recente opgravingen werd het mogelijk de drie smallere, Romaanse beuken op pijlers te situeren, die tegen de toren aanleunen (fig. 19).
Mobilair
Op de altaren enkele barokschilderijen (XVIll);

50
VI. BOUTERSEM. O. L. Vrouwekerk te Vertrijk.
VI. BOUTERSEM. O. L. Vrouwekerk te Vertrijk.
20. BOUTERSEM. Woontoren en hoeve van het kasteel van Kwabeek.
20. BOUTERSEM. Woontoren en hoeve van het kasteel van Kwabeek.

51
Beeldjes met volkse invloed, o.m. St.-Sebastlaan in de beuk en St.-Donatius in het transept (XVI en XVIII); Barokaltaren (hoofdaltaar van 1653 en zijaltaren van 1650 en 1654) ;
Gotische grafstenen (koor); lambrizering in het koor en achteraan in het schip : renaissancestijl (1648).
Kasteel van Kwabeek
Voormalige baronie die eertijds één der belangrijkste burchten uit de streek bezat. Een gravure van Harrewyn (einde XVII) stelt een hoge, met grachten omgeven meestetoren voor : drie bouwlagen opgetrokken op vierkant grondplan en bekroond met vier spietorentjes en kantelen; twee rondboogvensters op de tweede en rechth. vensters en zonnewijzer op de derde verd. Thans is deze middeleeuwse slottoren ingebouwd in de traditionele kasteelhoeve uit XVIII B; de oorspronkelijke bekroning werd afgebroken; bewaarde kruisvenster. Volledig gedempte grachten. Het huidig kasteel is veel recenter (einde XVIII en XIX). Baksteenbouw verrijkt met zandsteen. Twee classicistische hoekpaviljoenen uit einde XVIII; bovenverd. voorzien van rechth. vensters met omlijsting en geornamenteerde sluitsteen (fig. 20).
KERKWEG
Nr. 9. Kleine hoeve (n 1 straat). Woonhuis met twee verd.; zadeldak met wolfseinden, uit XVIII (?) (cf. streek van Hoegaarden). Zijgevel voorzien van een bakstenen fries en twee oculi.
ROOSBEEKSTRAAT
Nr. 2. Pastorij. Dubbel huis met twee verd., boven de deur gedateerd 17(8)4; opgetrokken uit baksteen en verlevendigd met zandstenen plint, regelmatige hoekkettingen, geprofileerde daklijst en omlijstingen. Uitgelengde steekboogvensters met sluitsteen; steekboogdeur met Louis XVI-motief in de sleutel. Twee zijpaviljoentjes voorzien van zandstenen hoekkettingen en steekboogdeuren en -raampjes. Latere, weinig sierlijke bijbouwen.
Nr. 6. Vroeger vrij omvangrijke hoeve uit XVIII, waarvan sommige gebouwen sterk verbouwd werden en andere haast in onbruik geraakt zijn. Poort met
21. BOUTERSEM, Vertrijk, Roosbeekstraat nr. 6. Poort van een hoeve.
21. BOUTERSEM, Vertrijk, Roosbeekstraat nr. 6. Poort van een hoeve.
duiventil, zoals de aanpalende stalvleugel verfraaid met een bakstenen fries van rechte muizetand. Stallingen voorzien van zandstenen rondboogdeuren en door middel van muurankers gedateerd ..34. Voorgevel van het voormalige, heden verlaten boerenburgerhuis met laat-XVIII - begin XIX uitzicht ; rechth. deur en vensters oorspronkelijk voorzien van bepleisterde omlijstingen. Huidige woning, blijkbaar XVIII, met grondig verbouwde voorgevel (fig. 21).